1-8
Həvarilərin işləri 10-cu fəsildə danışılan hadisə məsihçi cəmiyyətinin tarixində əlamətdar məqamlardan biridir. İlk dəfə olaraq İmanlı Cəmiyyətinin sıralarına bütpərəst qoşuldu. Korneli məsihçi cəmiyyətinin tarixində önəmli rol oynadığı üçün gəlin onun haqqında bildiklərimizi müzakirə edək.
1) Korneli — Roma administrasiyasının İsraildəki qərargahının — Qeysəriyyədə yerləşən Roma ordusunun yüzbaşısı idi. Tabor (batalyon) sözü orijinal yunan dilində koqorta sözünə uyğun gəlir. Roma ordusunda əsas birlik legion idi. Legion altı min nəfərdən ibarət idi, buna görə də diviziyaya bərabər tutula bilər. Diviziya isə on koqortadan ibarət idi. Koqorta 600 nəfərdən ibarət idi və tərkibinə görə bir tabora bərabərdir. Koqortada yüzlərlə adam var idi, onlar təxminən bir bölüyə bərabər tutula bilərdi. Ona rəhbərlik edən yüzbaşı bizim leytenantımız kimidir. Həmin yüzbaşılar — senturionlar — Roma ordusunda komandanlığın əsasını təmsil edirdilər. Qədim tarixçilərdən biri yüzbaşıya xas olan keyfiyyətləri belə təsvir edir:
«Yüzbaşılar cəsarətli olmaqdan çox yaxşı komandir olmalı, iti məntiqə malik olmalı, tələsərək döyüşə atılmamalı, düşmənin üstünlüyü və davamlı hücumları zamanı öz mövqeyində ölməyə hazır olmalıdır».
Nəticə etibarı ilə, Korneli həmişə və hər şeydən əvvəl cəsarət və sədaqətin nə olduğunu yaxşı bilən insanlardan biri idi.
2) Korneli Allahdan qorxan insan idi. Əhdi-Cədid dövründə bu söz çoxlu bütlərə və əcdadlarının inancına xidmət etməkdən yorulan, yəhudi inancını qəbul edən bütpərəstlər üçün, demək olar ki, epitetə çevrilmişdi. Onlar sünnəti qəbul etməsələr də, qanuni olaraq sinaqoqlara gedir, tək olan Allaha və yəhudi dininin paklığına inanırdılar. Görünür, Korneli Allahı axtaran adam idi, buna görə də Allah özünü ona açdı.
3) Korneli çoxlu sədəqə verir və xeyriyyəçilik edirdi: xeyirxahlıq onun xarakterik xüsusiyyəti idi. Allahı axtarması onu insanları sevməyə vadar edirdi. Öz soydaşlarını sevən şəxs isə Allahın Padşahlığından uzaq deyil.
4) Korneli daim dua edirdi. Bəlkə də o, dua etdiyi Allahı hələ yaxşı tanımırdı; lakin dərk etdiyi qədər Onun əmrlərinə riayət etməyə çalışırdı.
9-16
Korneli imanlılar cəmiyyətinə qəbul edilməzdən əvvəl Peter bir həqiqəti öyrənməli idi. Ortodoks yəhudilər inanırdılar ki, Tanrı bütpərəstlərə qarşı laqeyddir və Onun lütfü yalnız yəhudilərə yönəlmişdir. Bəzən yəhudilər daha da irəli gedərək deyirdilər ki, bütpərəst qadın doğuş edərkən ona tibbi yardım göstərmək lazım deyil, çünki o, dünyaya daha bir bütpərəst gətirir. Korneli mömin məsihçi kimi qəbul edilməzdən əvvəl Peter belə bir fikrin yanlışlığına əmin olmalı idi.
Onu da qeyd edək ki, Peter artıq böyüdüyü yəhudi düşüncə tərzinin amansız qaydalarından və normalarından bir qədər uzaqlaşmışdı. O, Şimon adlı bir dabbağın evində yaşayırdı (9:43; 10:5). Dabbağ kəsilmiş heyvanlarla işlədiyinə görə həmişə natəmiz sayılırdı (Saylar 19:7-13). Heç bir dindar yəhudi dabbağın qonaqpərvərliyindən istifadə etməyi ağlından belə keçirməzdi. Şimon dabbağ olduğuna görə natəmiz hesab edilirdi, bu səbəbdən şəhərdən uzaqda — dəniz kənarında yaşamağa məcbur olmuşdu. Şübhəsiz ki, dabbağ Şimon məsihçi idi və Peter get-gedə başa düşürdü ki, Məsih bütün bu xırda qanunları və qadağaları ləğv edir.
Günorta çağı Peter dua etmək üçün dama çıxdı. Evlər, adətən, kiçik və insanlarla dolu olurdu. Allahla təkliyə çəkilmək istəyənlər çox vaxt yastı dama çıxıb orada dua edirdilər. Burada Peter bir görüntü gördü — göydən böyük mələfəyə bənzər süfrə endi. Mələfənin üstündə heyvanlar vardı və göydən gələn səs ona heyvanları kəsib yeməyi əmr etdi. Yəhudilərin ciddi qida qanunları var idi. Bu barədə Levililər kitabı 11-ci fəsildə yazılıb. Yəhudilər ancaq gövşəyən və cütdırnaqlı heyvanların ətini yeyə bilərdilər. Bütün digər heyvanlar murdar və haram sayılırdı. Görüntü Peteri heyrətləndirdi və o, etiraz edərək heç vaxt natəmiz bir şey yemədiyini bildirdi. Səs ona dedi ki, Allahın halal dediyi şeylərə haram deməsin. Bütün bunlar üç dəfə təkrarlandı ki, şübhəyə və səhvə yer qalmasın. Bir vaxtlar Peter bütpərəstləri murdar adlandırardı. İndi isə Allah onu Öz elçilərinin gəlişinə hazırladı və Peteri ənənələrdən ayrılmağa məcbur etdi.
17-33
Bu hissə ən heyrətamiz hadisələrdən bəhs edir. Yada salaq ki, yəhudilər bütün digər xalqların Allahın mərhəmətindən məhrum olduğuna inanırdılar. Dindar yəhudi heç vaxt bütpərəstlə, hətta Qanuna əməl etməyən bir yəhudi ilə də ünsiyyət qurmazdı. Bəs Peter nə etdi? Kornelinin adamları, yəhudi adətlərinə görə, qapıdan içəri keçməyəndə, Peter onları evə dəvət edib, yeməyə qonaq etdi (ayə 23). Peter Qeysəriyyəyə çatanda Korneli onu evin qapısında qarşıladı və Peterin astanadan keçib-keçməyəcəyinə şübhə etdi. Lakin Peter evə girdi (ayə 27). Yəhudiləri bütpərəstlərdən ayıran maneə heyrətamiz şəkildə dağılmağa başladı. Bu, Məsihin işidir.
Missionerlərdən biri danışırdı ki, Afrikadakı kilsədə ibadət zamanı orada olanlarla birlikdə Rəbbin süfrəsini qəbul edib. Onun yanında ağsaqqal kimi Cəsur Ürək adlı bir Nqoni qəbiləsinin başçısı oturmuşdu. Qoca başçı qəbiləsindəki gənc döyüşçülərin evə qayıdarkən, arxalarında yanmış torpaqlar, viran edilmiş şəhərlər qoyduğunu, özləri ilə nizələrin ucunda düşmən qanını, şikar kimi düşmənin arvadlarını gətirdiyini xatırlayırdı. Bəs həmin günlərdə onlar hansı qəbilələrə dağıdıcı basqınlar edirdilər? Senqa və Tumbuka tayfalarına. İndi isə Nqoni, Senqa və Tumbuka tayfaları Məsihin məhəbbətinə bürünərək, düşmənçiliklərini unutmuş, yan-yana oturmuşdular. Erkən məsihçiliyin əlamətdar xüsusiyyəti insanları bir-birindən ayıran maneələri məhv etmək idi. Bu gün də məsihçilik insanları bir-birindən ayıran maneələri aradan qaldırmağa davam edir.
34-43
Aydın məsələdir ki, bu hissə Peterin Korneliyə söylədiyi nitqin yalnız qısa formasıdır. Bu onun əhəmiyyətini daha da artırır. Çünki İsa Məsih haqqında bütpərəstlərə çatdırılan ilk təbliğin mahiyyətini özündə ehtiva edir.
1) İsa Allah tərəfindən göndərilmiş, Müqəddəs Ruhla və qüdrətlə məsh edilmişdir. İsa insanlara Allahın hədiyyəsidir. Biz çox vaxt səhvən düşünürük ki, Allahın qəzəbini yatıraraq barışıq yaratmalıyıq. Halbuki bunu qəlbən həlim olan İsa edib. Lakin ilk Məsihçi Cəmiyyəti heç vaxt belə bir Tanrını təbliğ etməmişdi. Onlar üçün Məsihin zühuru Allahın məhəbbəti ilə izah olunur.
2) İsa gələndə xeyirxahlıq edərək hamını sağaldırdı. O, böyük səylə yer üzündən qəm-qüssə və iztirabları yox etmək istəyirdi.
3) O, çarmıxa çəkildi. Sətiraltı mənanı tuta bilənlər Peterin sözlərindəki Çarmıxa çəkilmə ifadəsinin dəhşətini hiss edə bilərdilər. Günah insanı haralara gətirib çıxara bilər.
4) O dirildi. İsanı məsh edən Qüdrət məğlub ola bilməzdi. O, insanların edə biləcəyi ən dəhşətli əməllərin öhdəsindən gəldi və sonda ölümü də məğlub etdi.
5) Məsihi təbliğ edən müəllim Məsihin dirilməsinin şahididir. Onun üçün İsa əfsanəvi qəhrəman deyil. O, Məsihlə yaşayır və şəxsən Onunla görüşür.
6) Bütün bunlar insanlara günahların bağışlanmasını və Allahla yeni münasibət bəxş edir.
İsa ilə birlikdə bəşəriyyət üçün Allahla barışıq günəşi doğdu. Bu barışıq günəşi qədimdən mövcud olmalı idi, halbuki günah tərəfindən məhv edilmişdi.
44-48
Peter hələ nitqini bitirməmişdi ki, möcüzələr baş verdi. Bu möcüzələri hətta Peterlə birlikdə olan məsihçilər belə təkzib edə bilməzdi. Müqəddəs Ruh Korneli və onun dostlarının üzərinə endi. Onlar Allahı izzətləndirdilər və dillərdə danışmağa başladılar. Bu, yəhudilər üçün Allahın bütpərəstlərə də Müqəddəs Ruhu verməsi faktının son sübutu idi.
Lakin burada mühüm nəticələr də var:
1) Həvarilərin işləri kitabında qeyd olunan digər iman edən insanlar kimi, Korneli və onun qohumları da dərhal vəftiz olundular. Həvarilərin İşləri Kitabında vəftiz edən hər hansı xüsusi qrupdan bəhs edilmir. Əsas o idi ki, Məsihə yeni iman edənlər Məsihçi Cəmiyyətinə daxil olsunlar. Yadda saxlamalıyıq ki, bu gün də vəftiz olunanlar üçün məsuliyyəti kahin deyil, İsa Məsihin adı ilə vəftiz edən imanlı cəmiyyəti daşıyır.
2) Araşdırılan hissənin sonuncu cümləsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onlar Peterdən bir neçə gün onlarla qalmağı xahiş etdilər. Niyə? Şübhəsiz ki, onların biliklərini bir qədər dərinləşdirsin deyə. Biz İmanlı Cəmiyyətimizə yeni üzvləri qəbul edəndə, bu, prosesin sonu deyil, başlanğıcdır.