3:1 Xudodan tug‘ilish haqidagi fikr Yuhannoni hayratga soladi, u bu fikrdan o‘zi ham hayratlanadi va o‘quvchilardan bizni Xudoning oilasiga olib kelgan ajoyib muhabbatga e’tibor berishlarini so‘raydi. Muhabbat bizni Xudoning farzandlari qilmasdan ham qutqarishi mumkin edi.

Ammo Xudo bizni O‘z oilasiga farzandlar sifatida kiritib, bizga qanday muhabbat ko‘rsatdi. "Ota bizga shunday muhabbat ko‘rsatdiki, biz Xudoning farzandlari deb atalamiz va shunday ham bormiz". (Yunoncha tanqidiy matnda "Va biz shundaymiz" qo‘shilgan.)

Endi yer yuzida kundalik hayotimizni kechirar ekanmiz, dunyo bizni Xudoning farzandlari sifatida tan olmaydi. Dunyo ahli na bizni, na biz yurgan yo‘lni tushunadi. Aslida, dunyo Iso Masih yerda bo‘lganida ham Uni tushunmagan edi. "U dunyoda edi, dunyo U orqali yaratilgan edi, ammo dunyo Uni tanimadi. U O‘zining xalqiga keldi, lekin O‘z xalqi Uni qabul qilmadi". Biz ham Iso kabi xususiyatlarga ega bo‘lganimiz uchun, dunyo bizni tushunishini kutmasligigimiz kerak.

3:2 Biroq, bizni tushunishsin-tushunishmasin, biz endi Xudoning farzandlarimiz va bu kelajakdagi ulug‘vorlikning kafolatidir. Hali nima bo‘lishimiz ma’lum emas. Biz faqat shuni bilamizki, Masih zohir bo‘lganda, biz ham Unga o‘xshash bo‘lamiz, chunki Uni qanday bo‘lsa, shundayligicha ko‘ramiz. Bu, osmonda jismonan Isoga o‘xshash bo‘lishimizni anglatmaydi. Rabbimiz Isoning o‘ziga xos tashqi ko‘rinishi bo‘ladi va Golgofadagi yaralarning izlari abadiy U bilan birga qoladi. Ishonamizki, har bir kishi o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, tanib olinadi. Muqaddas Kitob osmonda hammaning bir xil ko‘rinishga ega bo‘lishini o‘rgatmaydi. Biroq axloqiy jihatdan Rabbimiz Iso Masihga o‘xshash bo‘lamiz. Biz nopoklik, gunoh, kasallik, qayg‘u va o‘limdan xalos bo‘lamiz.

Bu ajoyib o‘zgarish qanday sodir bo‘ladi? Javob shunday: o‘zgarish uchun Masihga bir marta qarashning o‘zi kifoya. Chunki Uni qanday bo‘lsa, shundayligicha ko‘ramiz. Yer yuzida yashar ekanmiz, Masihga o‘xshashga intilish jarayonidamiz, Uni Xudoning Kalomida imon ko‘zi bilan ko‘rib. Ammo bu jarayon Uni qanday bo‘lsa, shundayligicha ko‘rganimizda yakuniga yetadi, chunki Uni ko‘rish Unga o‘xshash bo‘lish demakdir.

3:3 Masihni ko‘rish va Unga o‘xshash bo‘lish umidiga ega bo‘lgan har bir kishi, U qanchalik pok bo‘lsa, o‘zini shunchalik poklaydi. Masihiylar Masihning qaytib kelishiga bo‘lgan umid imonli kishining hayotini muqaddaslashtiruvchi ta’sirga ega ekanligini allaqachon tan olishgan. U Masih qaytib kelganda qilishni istamagan ishni qilmaydi. E’tibor bering, bu yerda "o‘zini U (Masih) qanchalik pok bo‘lsa, shunchalik poklaydi" deyilgan. Bu yerda "U (Masih) o‘zini qanday poklasa" deyilmagan. Rabbimiz Isoning hech qachon o‘zini poklashga ehtiyoji bo‘lmagan; U azaldan pok. Biz uchun bu asta-sekin kechadigan jarayon, U uchun esa bu o‘zgarmas haqiqatdir.

3:4 Poklanishga zid bo‘lgan holatni 4-oyatda ko‘ramiz: "Gunoh qiluvchi har bir kishi qonunsizlik qiladi; gunoh esa qonunsizlikdir". "Qiluvchi" so‘zi aslida "bajaruvchi" degan ma’noni anglatadi (yunoncha poieo). Bu so‘z hozirgi zamon davom fe’li bilan ifodalangan bo‘lib, uzluksiz harakatni bildiradi. Hatto qonun bo‘lmagan taqdirda ham gunoh qilish mumkin. Gunoh Odam Ato va Muso zamonlarida, Xudoning qonuni berilishidan oldin ham mavjud edi. Demak, gunoh qonunsizlikdir. Kim o‘z yo‘lidan yurishni istasa va Xudoni qonuniy Hukmdor sifatida tan olishni rad etsa, u Xudoga itoat qilmaydi. Mohiyatan, bu o‘z xohish-irodasini Xudoning irodasidan ustun qo‘yish demakdir. Bu O‘ziga itoat etishni talab qilishga haqli bo‘lgan tirik Xudoga qarshi chiqishdir.

3:5 Masihiy gunoh qilishi mumkin emas - aks holda, bu Rabbimiz Iso dunyoga kelishining maqsadini butunlay inkor etish bo‘ladi. U bizning gunohlarimizni O‘z zimmasiga olish uchun kelgan. Gunoh qilishda davom etish Uning kelish maqsadini butunlay e’tiborsiz qoldirib yashash demakdir.

Masihiy gunoh qilishda davom eta olmaydi, chunki bu bilan u O‘zi mansub bo‘lgan Zotni inkor etadi. Unda gunoh yo‘q. Bu Yangi Ahdning uchta asosiy joyidan biri bo‘lib, unda Rabbimiz Iso Masihning gunohsiz insoniy tabiati haqida so‘z yuritiladi. Butrus bizga U hech qanday gunoh qilmaganini aytadi. Pavlus U hech qanday gunohni bilmaganini ta’kidlaydi. Endi Rabbimizni yaqindan bilgan shogird Yuhanno bunga o‘z so‘zlarini qo‘shib, tasdiqlamoqda: "Unda gunoh yo‘q".

3:6 Unda yashaydigan har bir kishi gunoh qilmaydi; gunoh qiladigan har bir kishi esa Uni ko‘rmagan va tanimagan. Bu oyat haqiqiy imondor bilan qayta tug‘ilmagan kishini bir-biriga qarama-qarshi qo‘yadi. Qat’iy aytish mumkinki, endi gunoh qilmaydigan kishi haqiqiy imondordir. Bu yerda Yuhanno ayrim gunohlar haqida emas, balki doimiy, odatiy, xarakterli xatti-harakatlar haqida gapiryapti. Bu oyat gunoh qilgan masihiy najotdan mahrum bo‘ladi, degan ma’noni anglatmaydi. Aksincha, bu yerda doimiy ravishda gunoh qilib yashaydigan odam hech qachon qayta tug‘ilmagan, degan fikr ilgari surilmoqda.

Tabiiy ravishda savol tug‘iladi: "Gunoh qachon odatga aylanadi? Inson gunoh uning xulq-atvori me’yoriga aylanishi uchun necha marta gunoh qilishi kerak?" Yuhanno bu savolga javob bermaydi. U har bir imonli hushyor bo‘lishini xohlaydi va isbotlash mas’uliyatini nasroniyning o‘ziga qoldiradi.

3:7 Gnostiklar o‘ziga xos bilimga ega ekanliklarini da’vo qilishgan, ammo shaxsiy hayotda juda beparvo bo‘lishgan. Shuning uchun Yuhanno qo‘shib qo‘yadi: "Bolalar! Hech kim sizlarni aldamasin. Kim to‘g‘rilik qilsa, U ham to‘g‘ri bo‘lganidek, to‘g‘ridir." Bu masalada hech qanday chalkashlik bo‘lmasligi kerak - inson ma’naviy hayotga ega bo‘lib, gunohda yashashda davom etishi mumkin emas. Bundan tashqari, inson faqat Masihning tabiatiga ega bo‘lsagina, haqiqatga muvofiq ish tutishi mumkin, chunki U to‘g‘ridir.

3:8 Ba’zi bolalar ota-onalariga shunchalik o‘xshaydiki, ularni olomon orasida ajratib bo‘lmaydi. Bu Xudoning farzandlari uchun ham, iblis farzandlari uchun ham to‘g‘ridir.

Kim gunoh qilsa, u iblisdandir, chunki avval iblis gunoh qilgan. Bu yerda fikr shunday: "Har bir gunoh qiluvchi iblisdandir." Iblis boshidan beri gunoh qilib kelgan (uzluksiz, xarakterli xatti-harakat), ya’ni birinchi bo‘lib u gunoh qilgan.

Uning barcha farzandlari shu keng yo‘ldan unga ergashadilar. Bu yerda shuni qo‘shimcha qilish kerakki, odamlar yangi tug‘ilish orqali Xudoning farzandlariga aylanadilar, lekin iblisning farzandlarida hech qanday tug‘ilish yo‘q. Odamlar iblisning xulq-atvoriga taqlid qilib, uning farzandiga aylanadilar, lekin hech kim iblisning farzandi bo‘lib tug‘ilmaydi.

Aksincha, Rabbimiz Iso iblisning ishlarini barbod qilish uchun kelgan. Rabbimiz birgina so‘z bilan iblisni yo‘q qilishi mumkin edi, lekin buning o‘rniga U bizning dunyomizga azob chekish, qon to‘kish va iblisning ishlarini yo‘q qilish uchun o‘lish maqsadida keldi. Najotkorimiz gunohni yuvish uchun shunday katta to‘lovni to‘ladi. Xo‘sh, Unga Najotkor sifatida ishonganlar bunga qanday munosabatda bo‘lishlari kerak?

3:9 Ushbu oyatda, Xudodan tug‘ilgan inson gunoh qilishga qodir emas, degan fikr takrorlanadi. Ba’zi ilohiyotshunoslar bu oyat imonlining yangi tabiati haqida gapiradi deb hisoblaydilar: eski tabiat gunoh qila olsa, yangi tabiat qila olmaydi. Biroq, biz bu yerda havoriy qayta tug‘ilgan odamni qayta tug‘ilmagan odamga qarama-qarshi qo‘yadi va doimiy yoki odatiy xatti-harakatlar haqida gapirayotgan bo‘lsa kerak, deb o‘ylaymiz. Mo‘minning gunoh qilish odati yo‘q. U ataylab va muntazam ravishda gunoh qilmaydi.

Buning sababi, Uning urug‘i unda bo‘ladi. Bu iboraning ma’nosi borasida ilohiyotshunoslar orasida jiddiy fikr kelishmovchiliklari bor. Ba’zilar urug‘ni yangi tabiatga, boshqalari Muqaddas Ruhga, yana boshqalari esa Xudoning Kalomiga tegishli deb hisoblaydilar. Ularning barchasi o‘z jihatidan haq va shuning uchun bu fikrning turli xil talqinlari mavjud. Bizningcha, urug‘ deganda mo‘min kishi imon keltirgan paytda unga berilgan yangi hayot nazarda tutiladi. Bunday holda, tasdiqda gap imonlida mavjud bo‘lgan Ilohiy hayot haqida boradi. U abadiy xavfsizlikda. Bu xavfsizlik masihiy uchun gunoh qilishga ruxsat beruvchi bahona bo‘lib xizmat qilmaydi, aksincha, uning abadiy xavfsizligi gunoh qilishni davom ettirmasligini kafolatlaydi. U ilgarigidek gunoh qila olmaydi, chunki u Xudodan tug‘ilgan. Bu ilohiy munosabatlar hayot tarzi sifatida gunoh qilish imkoniyatini yo‘qqa chiqaradi.

3:10 Xudoning farzandlari bilan iblis farzandlarining to‘rtinchi farqi ham bor. To‘g‘rilik qilmagan odam Xudodan emas. Hech qanday oraliq holat yo‘q. Hech kim ham unday, ham bunday qilmaydi. Xudoning farzandlari o‘zlarining solih hayotlari bilan tanilganlar.

3:10−11 Ushbu parchada yana Xudoning oilasida bo‘lganlar uchun ikkinchi sinov - muhabbat sinovi haqida so‘z boradi. Uning boshlanishi 2:7−17 da berilgan. Masihiylik paydo bo‘lgan dastlabki kunlardanoq ma’lumki, birodarlarni sevish Xudoning amridir. Bu yerda muhabbat deganda do‘stlik yoki oddiy insoniy mehr emas, balki Ilohiy muhabbat nazarda tutiladi.

Masih bizni qanday sevgan bo‘lsa, biz ham boshqalarni shunday sevishimiz kerak. Aslida bunday sevgini o‘z kuchi bilan namoyon qilish mumkin emas; faqat Muqaddas Ruhning kuchi shunday sevish qobiliyatini beradi.

3:12 Yuhanno birinchi tasvirlangan ukasini yomon ko‘rish holatiga qaytadi. Qobil ukasi Hobilni o‘ldirib, yovuzdan ekanligini ko‘rsatdi. Qotillikning asosiy sababi "uning ishlari yomon edi, ukasining ishlari esa to‘g‘ri edi" degan so‘zlarda bayon etilgan.

3:13 Inson hayotining asosiy tamoyili shundan iboratki, yovuzlik adolatdan nafratlanadi va bu dunyo nima uchun imonlidan nafratlanishini tushuntiradi. Masihiyning to‘g‘ri hayoti imonsizning buzuqligidan keskin farq qiladi. So‘nggisi fosh bo‘lishni yomon ko‘radi va o‘zining yomon xulq-atvorini o‘zgartirish o‘rniga, o‘z hayoti bilan uni shunchalik fosh qilayotgan odamni yo‘q qilishga intiladi. Bu xuddi odam o‘zi chizgan chizig‘ining egriligini ko‘rsatuvchi chizg‘ich yoki burchaklikni yo‘q qilgani kabi aqlsizlikdir.

3:14 Biz o‘limdan hayotga o‘tganimizni bilamiz, chunki birodarlarimizni sevamiz. Najot topgan kishi xristianlarga butunlay boshqacha munosabatda bo‘lishi naqadar ajoyib. Bu uning najot topganiga ishonch hosil qilishiga yordam beradigan yo‘llardan biridir. Xudoning haqiqiy farzandini sevmagan odam o‘zini masihiy deb da’vo qilishi mumkin, ammo Muqaddas Yozuv u o‘limda qolishini aytadi. U hamisha ruhan o‘lik bo‘lgan va shundayligicha qolmoqda.

3:15 Nafrat dunyo nazarida unchalik katta yovuzlik emas, lekin Xudo nafratlanuvchini qotil deb ataydi. Biroz o‘ylab ko‘rsak, bu homilada yotgan qotil ekanini tushunib yetamiz. Garchi qotillik sodir bo‘lmasligi mumkin bo‘lsa-da, niyat bor. Demak, o‘z birodaridan nafratlanuvchi har bir kishi qotildir. Yuhanno hech bir qotil o‘zida abadiy hayotga ega emasligini aytganda, qotil qutula olmaydi, degan ma’noni nazarda tutmaydi. U shunchaki birodarlarini ochiqdan-ochiq yomon ko‘radigan odam potensial qotil bo‘lib, najot topmagan, demoqchi.

3:16 Rabbimiz Iso biz uchun jonini fido qilib, sevgining eng yuksak namunasini ko‘rsatdi. Bu yerda Masih Qobilga qarama-qarshi qo‘yiladi. U bizga muhabbatning eng oliy ifodasini namoyon etdi. Muhabbat ma’lum ma’noda ko‘zga ko‘rinmas, ammo biz uning namoyon bo‘lishini ko‘ra olamiz. Golgofa xochida biz muhabbatni va amalda ko‘rsatilgan muhabbatni ko‘ramiz.

Yuhanno bundan biz uchun xulosa chiqaradi: biz ham jonimizni birodarlarimiz uchun fido qilishimiz kerak. Buning ma’nosi shuki, biz boshqa imonlilar uchun uzluksiz jonbozlik ko‘rsatishimiz, zarur bo‘lsa, ular uchun o‘lishga ham tayyor turishimiz lozim.

Ko‘pchiligimizga hech qachon boshqalar uchun o‘lishga to‘g‘ri kelmaydi, lekin har birimiz muhtojlarga moddiy ne’matlarni ulashish orqali birodarlik sevgisini namoyon eta olamiz. Havoriy 17-oyatda aynan shuni ta’kidlamoqda.

3:17 Agar 16-oyatda birodarlarimiz uchun qila oladigan eng katta narsa aytilgan bo‘lsa, 17-oyatda eng kichik narsa haqida gap ketyapti. Yuhanno birodarini muhtojlikda ko‘rib, uning ehtiyojlarini qondirish shart emas, deb rad etgan kishi masihiy emasligini aniq aytgan. Bu har kimga ko‘r-ko‘rona yordam ko‘rsatishni oqlamaydi, chunki insonga zararli narsalarni sotib olish uchun pul berib, unga zarar yetkazish mumkin. Biroq oyatda masihiylarning boylik to‘plashi haqidagi dolzarb masalalarga to‘xtalib o‘tilgan.

3:18 Biz so‘z yoki til bilan emas, avvalo amal va haqiqat bilan sevishimiz kerak. Boshqacha aytganda, gap shirin so‘zlarda emas, balki yolg‘on gapirmaslikdadir. Muhabbat chinakam rahmdillik ishlarida ifodalanishi kerak, u soxta emas, haqiqiy bo‘lishi lozim.

3:19 Birodaru opa-singillarimizga chinakam va amaliy sevgi ko‘rsatsak, haqiqat tarafdori ekanimizni bilib, Unga ibodat qilayotganimizda qalbimiz taskin topadi.

3:20 Agar yuragimiz bizni ayblayotgan bo‘lsa, Xudo undan-da ko‘proq ayblaydi, chunki Xudo yuragimizdan ulug‘roq va hamma narsani biladi. Bu yerda gap Xudoga ibodat qilishga bo‘lgan munosabatimiz haqida bormoqda. Bu oyatni ikki xil tushunish mumkin.

Avvalo, agar qalbimiz bizni qoralasa, Xudo qalbimizdan ulug‘roqdir, chunki Uning rahm-shafqati ko‘proqdir. Bizda o‘zimizni arzimas deb his qilish tuyg‘usi paydo bo‘lganida, Xudo aslida Uni va Uning xalqini sevishimizni biladi. U barcha muvaffaqiyatsizliklarimiz va gunohlarimizga qaramay, biz Unga tegishli ekanligimizni biladi.

Yana bir nuqtai nazar shunday: agar qalbimiz bizni qoralasa, Xudo qoralash masalasida qalbimizdan ulug‘roqdir. Agar bizning gunohlarimiz haqidagi bilimimiz juda cheklangan bo‘lsa, Xudo ular haqida mutlaqo hamma narsani biladi. U bizdagi barcha yomon narsalarni biladi, biz esa ularni qisman bilamiz. Biz oxirgi nuqtai nazarga moyilmiz, garchi ularning ikkalasi ham haqiqiy va, binobarin, mumkin bo‘lsa ham.

3:21 Bu yerda Xudo oldida vijdoni pok odamning Xudoga bo‘lgan munosabati ko‘rsatilgan. Gap bu odamning gunohsiz yashaganida emas, balki gunohlarini darhol tan olib, ulardan voz kechganidadir. Shunday qilib, u Xudoga dadillik bilan yondasha oladi va ibodatda jasoratga ega bo‘ladi. Demak, agar qalbimiz bizni ayblamasa, biz Xudoga dadillik bilan murojaat qila olamiz.

3:22 Biz nimaiki so‘rasak, Undan olamiz, chunki Uning amrlariga rioya qilamiz va Unga ma’qul ishlarni qilamiz. Uning amrlariga rioya qilish - Unda bo‘lish, Najotkor bilan yaqin, hayotiy zarur munosabatda yashash demakdir. Shu tarzda U bilan muloqotda bo‘lganimizda, Uning irodasi bizning o‘z irodamizga aylanadi. Muqaddas Ruh orqali U bizni O‘z irodasini bilish bilan to‘ldiradi. Bunday holatda Xudoning irodasiga to‘g‘ri kelmaydigan narsani so‘ramaymiz. Biz Uning irodasi bo‘yicha so‘rasak, Undan so‘raganimizni olamiz.

3:23 Xudoning amri shuki, biz Uning O‘g‘li Iso Masihning nomiga ishonishimiz va bir-birimizni sevishimiz kerak, U bizga buyurgani kabi. Bu parcha, nazarimizda, Yangi Ahdning barcha amrlarini umumlashtiradi. Unda Xudo va birodarlarimiz oldidagi burchimiz haqida so‘z yuritiladi. Birinchi burchimiz - Rabbimiz Iso Masihga ishonch bildirish. Haqiqiy ishonch to‘g‘ri xulq-atvorda namoyon bo‘ladi, shu bois biz bir-birimizni sevishimiz lozim. Bu najot keltiradigan ishonchning belgisidir.

E’tibor bering, Yuhanno bu va boshqa oyatlarda "U" va "Uning" olmoshlarini qo‘llar ekan, ularni ham Ota Xudoga, ham Rabbimiz Iso Masihga nisbatan ishlatadi, qaysi biriga tegishli ekanini tushuntirib o‘tirmaydi. Yuhanno shunday yozishga jur’at etadi, chunki O‘g‘il ham Ota kabi haqiqiy Xudodir va ular haqida bir nafasda gapirishda hech qanday ayb yo‘q.

3:24 24-oyatning birinchi qismi Xudoning farzandlari uchun sinov bo‘lmish muhabbat mavzusini yakunlaydi: Uning amrlarini saqlaydigan kishi Unda yashaydi va U ham unda yashaydi. Unga itoat etish - Unda yashash deganidir, va Unda yashaydigan kishilar Uning doimiy huzuridan xotirjam bo‘ladilar.

3:24 U bizda yashayotganini esa bizga bergan Ruh orqali bilamiz. Biz ishonchli bo‘lishimiz mumkin, va bu yerda Xudoning bizda yashashi kafolati Muqaddas Ruh orqali kelishi ta’kidlanadi. Barcha imonlilar Muqaddas Ruhga egadirlar. U imonlilarga haqiqatni ko‘rsatadigan va ularga yomonlikni ajratib olish qobiliyatini beradigan Zotdir.