I. MASIHIY MULOQOT (1:1−4)

1:1 Har qanday haqiqiy muloqotning aqidaviy asosi - Rabbimiz Iso Masihning shaxsidir. U haqda noto‘g‘ri tasavvurga ega bo‘lganlar bilan hech qanday haqiqiy muloqot bo‘lishi mumkin emas.

Dastlabki ikki oyat Uning azaliyligi va insoniy tabiati haqiqiyligi to‘g‘risida ta’lim beradi.

U azaldan Xudo Ota bilan birga bo‘lgan va bu dunyoga haqiqiy Inson sifatida kelgan Zotdir. Havoriylarning Uni eshitganlari, o‘z ko‘zlari bilan ko‘rganlari, Unga chuqur e’tibor bilan quloq solganlari va qo‘llari bilan ushlab ko‘rganlari Uning haqiqat ekanini isbotlaydi. Hayot Kalomi ular uchun shunchaki o‘tkinchi sarob emas, balki et va qonga ega bo‘lgan haqiqiy Shaxs edi.

1:2 Ikkinchi oyatda esa Otaning huzurida bo‘lgan va Yuhanno abadiy hayot deb atagan Zot tana olib, oramizda yashagani va havoriylar Uni ko‘rganlari tasdiqlanadi.

Noma’lum muallifning quyidagi so‘zlari dastlabki ikki oyatning hayotimiz uchun amaliy ahamiyatini ko‘rsatadi:

"Mening abadiy hayot haqidagi bilimlarim faylasuflar yoki hatto ilohiyotshunoslarning taxminlariga emas, balki u mujassam bo‘lgan Shaxsni eshitgan, ko‘rgan, sinchiklab kuzatgan va his qilganlarning benuqson guvohligiga asoslanganidan xursandman. Bu shunchaki ajoyib orzu emas, balki sinchkovlik bilan o‘rganilgan va aniq qayd etilgan shubhasiz haqiqatdir."

1:3 Havoriylar bu ajoyib xabarni yashirishmagan va biz ham yashirmasligimiz kerak. Ular bu yerda har qanday muloqotning asosi borligini tushunishdi va buni erkin hamda to‘liq e’lon qilishdi. Havoriylarning guvohligini qabul qilgan har bir kishi Ota va Uning O‘g‘li Iso Masih bilan, havoriylar va barcha imonlilar bilan muloqotda bo‘ladi. Aybdor gunohkorlar Ota Xudo va Uning O‘g‘li Iso Masih bilan muloqot qilishlari naqadar ajoyib! Shunga qaramay, bu yerda bizga ochilgan haqiqat aynan shudir.

Uning O‘g‘li Iso Masih. Iso va Masih bitta Shaxsdir va bu Shaxs Xudoning O‘g‘lidir. Iso - tug‘ilganida Unga berilgan ism bo‘lib, bu Uning inson tabiatidan dalolat beradi. Masih - bu Xudoning Moy surtilgani, ya’ni Masih ekanidan dalolat beruvchi unvondir. Shuning uchun ham Iso Masih nomi o‘zi Uning insoniy va ilohiy tabiatidan dalolat beradi. Iso Masih "haqiqiy Xudoning haqiqiy Xudosi" (Nikeya e’tiqodi) va ayni paytda haqiqiy Insondir.

1:4 Lekin nima uchun Yuhanno muloqot haqida yozgan? Quvonchimiz mukammal bo‘lishi uchun. Yuhanno dunyo inson qalbiga chinakam va uzoq davom etadigan quvonch bera olmasligini tushundi. Bu quvonch faqat Rabbimiz bilan to‘g‘ri munosabatda bo‘lish orqali keladi. Xudo va Rabbimiz Iso bilan muloqotda bo‘lib, inson yerdagi vaziyatlar bilan buzilmaydigan eng oliy quvonchga ega bo‘ladi. Bir shoir aytganidek, "uning qo‘shiq aytish manbai yuksak samolardadir."

II. MULOQOTNI SAQLASH VOSITALARI (1:5 - 2:2)

1:5 Muloqot - bu ikki yoki undan ortiq odam bir-biri bilan biror narsani baham ko‘radigan holat. Bu - umumiylik yoki hamkorlikdir. Endi Yuhanno o‘z o‘quvchilariga Xudo bilan muloqot qilish uchun zarur bo‘lgan talablarni aytmoqchi. Buning uchun u yer yuzida bo‘lganida Rabbimiz Isoning ta’limotiga murojaat qiladi. Garchi bu yerda Rabbimizning aniq so‘zlari keltirilmagan bo‘lsa-da, Uning ta’limotining xulosasi va mohiyati shundaki, Xudo nurdir va Unda hech qanday zulmat yo‘q. Bu bilan U Xudoni mutlaq muqaddas, mutlaq haq va mutlaq pok ekanligini ta’kidlamoqchi. Xudo hech qanday gunohga yo‘l qo‘ya olmaydi.

Undan hech narsa yashirin emas, balki "hamma narsa Uning ko‘z o‘ngida ochiq va oshkordir: Unga hisob beramiz" (Ibr. 4:13).

1:6 Binobarin, Xudo bilan muloqot qilish uchun inson hech qanday gunohni yashirmasligi kerak. Nur va zulmat inson hayotida birga mavjud bo‘la olmaganidek, uyingizdagi xonada ham yonma-yon tura olmaydi.

Agar inson zulmatda yursa, Xudo bilan muloqotda bo‘lmaydi. Agar inson U bilan muloqotda bo‘ldim desa-yu, zulmatda yursa, u hech qachon najot topmagan bo‘ladi.

1:7 Aksincha, agar biz nurda yursak, Rabbimiz Iso va imonlilar bilan muloqotda bo‘lamiz. Yuhanno uchun insonning nurda yurishi yoki zulmatda yurishi muhimdir. Agar u nurda bo‘lsa, Xudoning oilasi a’zosi, agar zulmatda bo‘lsa, Xudo bilan hech qanday aloqasi yo‘q, chunki Xudoda hech qanday zulmat yo‘q. Nurda yurganlar, ya’ni masihiylar bir-birlari bilan muloqotda bo‘ladilar va Iso Masihning qoni ularni har qanday gunohdan doimo poklaydi. Xudoning kechirimliligi Golgofada to‘kilgan O‘g‘lining qoniga asoslangan. Bu Qon Xudoga gunohlarni kechirishi uchun adolatli asosni ta’minladi va biz kuylaganimizdek, "Qon hech qachon kuchini yo‘qotmaydi."

U bizni poklash qobiliyatini hech qachon yo‘qotmaydi. Albatta, imonlilar kechirim olishdan oldin gunohlarini tan olishlari kerak. Yuhanno bu haqda 9-oyatda yozgan.

1:8 Yana Xudo bilan muloqot qilish o‘zimiz haqimizdagi haqiqatni tan olishimizni talab etadi. Masalan, gunohkor tabiatimizni inkor etish o‘z-o‘zimizni aldash va yolg‘ondir. E’tibor bering, Yuhanno gunoh (8-oyat) va gunohlar (9-oyat) o‘rtasidagi farqni ko‘rsatgan. Gunoh buzuq, yovuz tabiatimizga taalluqli. Gunohlar esa biz qilgan yomon ishlarga tegishli. Aslida, hozirgi holatimiz biz hech qachon qilgan ishlarimizdan ancha yomonroq. Lekin Xudoga shukrki, Masih bizning gunohimiz va gunohlarimiz uchun o‘ldi.

Imon keltirish gunohning tabiati yo‘q qilinganini anglatmaydi. Aksincha, u yangi, ilohiy tabiatga ega bo‘lishni va bu bizga ichimizdagi gunohni yengish uchun yashashga kuch berishini anglatadi.

1:9 Xudo va birodarlar bilan doimiy muloqotda bo‘lish uchun biz gunohlarimizni tan olishimiz kerak: bevafolik gunohlari, kamchiliklar gunohlari, fikrlar va xatti-harakatlar gunohlari, yashirin va oshkora gunohlar. Biz ularni yuzaga chiqarishimiz, Xudo oldida ochishimiz, o‘z nomlari bilan atashimiz, ularga qarshi Xudo tomonida turishimiz va ularni tark etishimiz kerak.

Ha, chin dildan tavba qilish gunohdan voz kechishni anglatadi: "Gunohini yashirgan odamning ishi o‘ngidan kelmaydi, gunohini bo‘yniga olib, uni tark etgan odam esa avf etiladi" (Hikmatlar 28:13).

Shunday yo‘l tutib, Xudo sadoqatli va adolatli bo‘lib, gunohlarimizni kechirishiga to‘la haqli ravishda umid qilishimiz mumkin. U vafodor va gunohlarimizni kechiradi, chunki U kechirishni va’da bergan va O‘z va’dasiga vafo qiladi. U odil va gunohlarni kechiradi, chunki U Rabbimiz Iso Masihning xochda o‘limi tufayli kechirilish uchun adolatli asosga ega. U nafaqat kechiradi, balki bizni har qanday nohaqlikdan poklaydi.

Yuhanno bu yerda nazarda tutayotgan kechirim sudga emas, otaga tegishli. Sud orqali kechirish - bu gunohkorning Rabbimiz Iso Masihga ishonib, olgan jazosi uchun kechirilishidir. U qozilik deb ataladi, chunki Xudo uni berganida hakam sifatida harakat qiladi. Xo‘sh, mo‘min kishi qilgan gunohlar-chi? Jazoga kelsak, Iso Masih uni allaqachon Golgof xochida o‘tagan. Xudoning oilasidagi muloqotga kelsak, gunohkor avliyo ota-onasining kechirishiga, ya’ni Otasining kechirishiga muhtoj.

U gunohga iqror bo‘lish orqali mag‘firat topadi. Sudning avf etishiga biz faqat bir marta muhtojmiz, u bizning barcha gunohlarimiz - o‘tmishdagi, hozirgi va kelajakdagi gunohlarimiz uchun jazoni qamrab oladi. Ammo masihiy hayotimizda biz doimo ota-onamizning kechirimiga muhtojmiz.

Gunohlarimizga iqror bo‘lar ekanmiz, Xudoning kechirimli ekanimiz to‘g‘risidagi Kalomining qat’iyligiga umid bog‘lashimiz lozim. U bizni kechiradi, demak, biz o‘zimizni kechirishga tayyor bo‘lishimiz kerak.

1:10 Nihoyat, Xudo bilan muloqotda bo‘lish uchun, biz gunoh qilayotganimizni inkor etmasligimiz kerak. Xudo O‘z Kalomida hamma gunoh qilganini ko‘p marta ta’kidlagan. Buni inkor etish Xudoni yolg‘onchi qilib ko‘rsatishdir. Bu Uning Kalomiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ziddir va Rabbimiz Isoni azob chekishga, qon to‘kishga va o‘limga majbur qilgan sababni butunlay rad etishdir.

Shunday qilib, biz Xudo bilan muloqot qilish begunoh hayotni talab qilmasligini ko‘ramiz; aksincha, u bizning barcha gunohlarimizni Uning oldida ochishni, tan olishni va tark etishni talab qiladi. Bu shuni anglatadiki, biz o‘z holatimizga baho berishda mutlaqo halol bo‘lishimiz, hech qanday ikkiyuzlamachilikka yo‘l qo‘ymasligimiz va aslida o‘zimizni qanday ko‘rsatayotganimizni yashirmasligimiz kerak.