E. Xotin eriga qanday munosabatda bo‘lishi kerak (3:1–6)

3:1 Butrus masihiylarning insoniy hokimiyatga va yerdagi xo‘jayinlarga bo‘ysunish burchiga e’tibor qaratgan edi. Endi u xotinlarning o‘z erlariga bo‘ysunishi mavzusiga o‘tmoqda.

Har bir xotin, eri imonli yoki imonsiz bo‘lishidan qat’i nazar, unga itoat qilishi lozim. Xudo erkakka bosh bo‘lish o‘rnini belgilab qo‘ygan va Uning irodasi — ayolning erkak boshchiligini tan olishidir. Er-xotin o‘rtasidagi munosabat Masih va Jamoat o‘rtasidagi munosabatni aks ettiradi.

Jamoat Masihga bo‘ysungani kabi, xotin ham o‘z eriga shunday bo‘ysunishi kerak.

Bizning jamiyatimizda bunday munosabatlar o‘tmishda qolib ketdi. Ayollar erkaklar ustidan hokimiyatni egallab olmoqda va jamiyatimiz tobora matriarxal tus olmoqda. Ko‘pgina jamoatlarda ayollar erkaklarga qaraganda faolroq va iqtidorliroq ko‘rinadi. Ammo Xudoning Kalomi o‘zgarmasdir. Erkakning boshchiligi — Ilohiy qonun-qoidadir. Dalillar qanchalik asosli tuyulmasin, ayolning erkak ustidan hokimiyatni tortib olishi oxir-oqibat faqat muammo va tartibsizlikka olib keladi.

Eri imonsiz bo‘lsa ham, xotin uni oila boshi sifatida hurmat qilishi kerak. Bu uning Masihga bo‘lgan ishonchining guvohligi bo‘ladi. Uning itoatkor, mehribon va sadoqatli rafiqa sifatidagi hayoti erini Najotkor uchun qozonishga yordam berishi mumkin. Va u erini bir og‘iz so‘zsiz qozona oladi. Bu degani, xotin eriga doimiy ravishda pand-nasihat qilmasligi kerak. Ehtimol, erlariga to‘ng‘illab, ularning ongiga Injilni singdirishga uringan xotinlar ularga katta ziyon yetkazgandir. Bu yerda xotinlar o‘z kundalik hayotlari orqali erlarini tirik Masih uchun qozonishlari mumkinligi ta’kidlangan.

Biroq, deylik, er xotinining masihiy hayotiga aralashyapti. Bunday vaziyatda u nima qilishi kerak?

Agar er xotinidan Muqaddas Yozuvdagi aniq bir amrga bo‘ysunmaslikni talab qilsa, xotin eriga itoat etmay, Rabbiyga sodiq qolishda erkindir. Agar gap qat’iy burch haqida emas, balki masihiylik huquqlari haqida ketayotgan bo‘lsa, u holda xotin eriga bo‘ysunib, o‘z imtiyozlaridan voz kechishi kerak.

Butrus masihiy xotinning butparast eri borligi haqida gapirganda, imonlining imonsiz bilan turmush qurishiga beparvo qaramaydi. Bu hech qachon Xudoning irodasi bo‘lmagan. Havoriy, avvalo, xotin turmushga chiqqanidan keyin imonga kelgan holatlarni ko‘zda tutmoqda. Uning burchi — hatto imonsiz eriga ham itoat etishdir.

3:2 Najot topmagan erga xotinining ehtiromli va pokiza xulq-atvori ta’sir qilishi mumkin. Xudoning Ruhi uning hayoti orqali erining gunohkorligini fosh etib, uni Masihga imon keltirishga olib kelishi mumkin.

Jorj Myuller xotini samimiy dindor bo‘lgan bir badavlat nemis haqida hikoya qilgan. U odam mayxonada yarim kechgacha o‘tirib, dahshatli darajada ko‘p ichar edi. Xotini xizmatkorlarni uxlashga jo‘natib, o‘zi esa eri qaytmaguncha uxlamas, uni xushmuomalalik bilan kutib olar, hech qachon koyimas va shikoyat qilmas edi. Ba’zan hatto erining kiyimlarini yechib, o‘rniga yotqizib qo‘yishiga ham to‘g‘ri kelardi.

Bir kuni kechasi mayxonada u yaqin do‘stlariga dedi: “Garov o‘ynaymanki, hozir uyimga borsak, xotinim meni kutib o‘tirgan bo‘ladi. U eshikni ochib, bizni shohona kutib oladi, hatto iltimos qilsam, bizga kechki ovqat ham tayyorlab beradi”.

Avvaliga do‘stlari ishonqiramadi, lekin borib o‘z ko‘zlari bilan ko‘rishga qaror qilishdi. Darhaqiqat, xotini eshikni ochdi, ularni xushmuomalalik bilan qabul qildi va zarracha noroziliksiz, bajonidil ular uchun kechki ovqat tayyorlashga rozi bo‘ldi. Dasturxon yozib bo‘lgach, o‘z xonasiga kirib ketdi. U chiqib ketishi bilanoq, mehmonlardan biri erini ayblay boshladi: “Shunday yaxshi ayolga yomon munosabatda bo‘lsang, qanday erkaksan o‘zi?” Ayblovchi ovqatini oxirigacha yemasdan o‘rnidan turib, uydan chiqib ketdi. Uning ortidan ikkinchisi, keyin uchinchisi chiqdi va shunday qilib, hamma ovqatini tugatmasdan ketib qoldi.

Chorak soat ichida er o‘zining gunohkorligini va ayniqsa xotiniga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lganini chuqur anglab yetdi. U xotinining xonasiga kirib, o‘zi uchun duo qilishini so‘radi, gunohlariga tavba qilib, Masihga yuzlandi. O‘sha vaqtdan boshlab u Rabbiy Isoning sadoqatli shogirdiga aylandi. U bir og‘iz so‘zsiz qozonilgan edi!

Jorj Myuller shunday maslahat bergan:

“Agar imonsiz qarindoshlaringiz tufayli azob chekayotgan bo‘lsangiz, tushkunlikka tushmang. Ehtimol, Rabbiy tez orada qalbingizdagi orzuni amalga oshirar va ular haqqidagi duolaringizga javob berar. Bu vaqt ichida esa siz ularga noto‘g‘ri munosabati uchun ta’na qilmasdan, aksincha, Rabbimiz Iso Masihning muloyimligi, nozikligi va mehribonligini ko‘rsatib, haqiqatni yetkazishga intiling”. (Jorj Myuller, Richard Berson tahriri ostidagi “Kalom” nomli davriy jurnal, sanasi noma’lum, 33–35-betlar).

3:3 Bu yerda mavzu o‘zgarib, ayollar kiyimi haqida gap ketayotgandek tuyulishi mumkin, lekin aslida havoriy xotin qanday qilib eriga eng yaxshi tarzda ma’qul kelishi va xizmat qilishi mumkinligini tasvirlamoqda. Eriga uning tashqi ko‘rinishi emas, balki muqaddaslik va itoatkorlikka to‘la ichki dunyosi ko‘proq ta’sir qiladi.

Turli xil tashqi bezaklardan saqlanish lozim:

1. Sochni tashqi ko‘rinish uchun o‘rish. Ba’zilar hatto oddiygina qilib soch o‘rish ham mumkin emas, deb o‘ylaydi. Ehtimol, Pyotr qadimiy Rimda urf bo‘lgan, lentalar bilan bezatilgan haddan tashqari dabdabali soch turmaklariga qarshi chiqqan bo‘lsa kerak.

2. Oltin bezaklar. Ba’zilar buni har qanday zargarlik buyumlariga nisbatan mutlaq taqiq deb talqin qiladi. Boshqalar esa buni ko‘zni qamashtiruvchi va o‘ta hashamatli taqinchoqlarga qo‘yilgan taqiq deb biladi.

3. Kiyimdagi dabdaba. Bu yerda oddiy kiyimlar emas, balki bachkana va ko‘zga tashlanadigan liboslar taqiqlanayotgani ayon. Ishayo 3:16–25 oyatlarini o‘qib, Xudo barcha turdagi dabdabali bezaklar haqida qanday fikrda ekanini bilib olasiz.

MASIHIYCHA LIBOS

Kiyim-kechak va taqinchoqlarni tanlashda barcha imonlilar – erkaklar ham, ayollar ham – bir xil tamoyillarga amal qilishlari kerak. Birinchi tamoyil – narx. Kiyim-kechak uchun qancha pul sarflayapmiz? Ularning hammasi bizga zarurmi? Bu pullarni yanada yaxshiroq yo‘lga sarflash mumkin emasmi?

Timo‘tiyga yozilgan birinchi maktubda (2:9) qimmatbaho kiyimlar taqiqlangan: «...na qimmatbaho liboslar bilan». Gap bunday kiyimlarni sotib olishga qurbimiz yetishi yoki yetmasligida emas. Masihiy uchun qimmatbaho kiyimlarga pul sarflash gunohdir, chunki Xudoning Kalomi buni taqiqlaydi. Bunga rahmdillik tuyg‘usi ham qarshilik ko‘rsatadi. Boshqa mamlakatlardagi yaqinlarimizning o‘ta og‘ir ahvoli, ularning ulkan ma’naviy va jismoniy ehtiyojlari kiyim-kechak uchun ortiqcha pul sarflashning shafqatsizlik ekanini tasdiqlaydi.

Bu nafaqat sotib olinadigan kiyimning sifatiga, balki uning miqdoriga ham tegishlidir. Ba’zi masihiylarning shkaflari do‘kon yoki kiyim-kechak omborini eslatadi. Ular ta’tilga chiqqanda, mashinaning orqa o‘rindig‘iga ilgich o‘rnatib, unga sayyor kiyim sotuvchisining namunalaridan qolishmaydigan darajada ko‘plab ko‘ylaklar, bluzkalar va kostyumlarni ilib olishadi.

Nega bunday qilamiz? Bu kibr emasmi? Biz yaxshi didimiz va chiroyli tashqi ko‘rinishimiz haqidagi maqtovlarni eshitishni yoqtiramiz. Kiyim xarajatlari – bu libos tanlashda amal qilishimiz kerak bo‘lgan tamoyillardan faqat bittasidir.

Ikkinchi tamoyil – kamtarlik. Pavlus shunday deydi: «...uyat va ibo bilan». «Uyat» so‘zining ma’nolaridan biri kamtarlik, vazminlikdir. Kiyimning vazifalaridan biri insonning yalang‘ochligini yopishdir. Hech bo‘lmaganda, avvaliga shunday bo‘lgan. Ammo hozir kiyimlar, aftidan, tana a’zolarini tobora ko‘proq ko‘z-ko‘z qilish uchun mo‘ljallangandek. Shu tariqa inson o‘zining sharmandali holatidan faxrlanadi. Xudosiz odamlar shunday qilishi ajablanarli emas, lekin masihiylar ularga taqlid qilayotganini ko‘rish juda jirkanchli.

Biroq kamtarlik jozibadorlikni ham anglatishi mumkin. Bu masihiyning ozoda kiyinishi kerakligini bildiradi. Palapartishlik va ifloslikda hech qanday fazilat yo‘q.

Osvald Chembers aytganidek, betartiblik – Muqaddas Ruhga nisbatan haqoratdir. Imonlining kiyimi toza va dazmollangan, yaxshi holatda va o‘ziga loyiq bo‘lishi kerak.

Umuman olganda, masihiy o‘ziga e’tiborni tortadigan bichimlardan qochishi lozim. Bu uning hayotiy maqsadi emas. U yer yuzida bezak sifatida emas, balki Tokning hosil beruvchi novdasi sifatida turibdi. Biz o‘zimizga e’tiborni ko‘p jihatdan jalb qilishimiz mumkin.

Eskirgan urfdagi kiyimlar ham e’tiborni tortadi. Shuningdek, masihiy haddan tashqari ochiq, bachkana yoki g‘alati kiyimlardan saqlanishi kerak.

Nihoyat, masihiy (bu, ayniqsa, yosh imonli uchun muammo bo‘lishi mumkin) odobsiz yoki shahvoniy hirsni qo‘zg‘atadigan kiyimlardan saqlanishi kerak. Biz yuqorida ochiq bichimlar haqida aytib o‘tdik. Biroq kiyim butun tanani yopib tursa-da, boshqalarda shahvat uyg‘otishi mumkin. Zamonaviy bichimlar ma’naviyatni saqlash uchun mo‘ljallanmagan. Aksincha, ular asrimizga xos bo‘lgan jinsiy mayllarga berilganlikni aks ettiradi. Imonli kishi hech qachon ehtirosni qo‘zg‘atadigan yoki boshqalarning masihiyona hayot kechirishiga to‘sqinlik qiladigan kiyim kiymasligi kerak.

Albatta, eng katta muammo – bu ulkan ijtimoiy bosimga qarshi turishdir. Bu har doim hayot haqiqati bo‘lib kelgan va shunday bo‘lib qoladi.

Masihiyga urf-odatlarning haddan oshishiga qarshilik ko‘rsatish, jamoatchilik fikri oqimiga qarshi suzish va o‘zini Xushxabarga munosib tarzda bezash uchun kuchli iroda kerak.

Agar Masihni kiyim javonimizning ham Rabbiysiga aylantirsak, hamma ishimiz yaxshi bo‘ladi.

3:4 Imonlilarni chinakam jozibador qiladigan libos — bu insonning yashirin qalb go‘zalligidir. URF bo‘lgan soch turmaklari, qimmatbaho taqinchoqlar va go‘zal kiyimlar o‘tkinchidir. Butrus bu yaqqol qarama-qarshilikni keltirar ekan, bizdan tanlov qilishimizni talab qiladi.

F. B. Meyer shunday deydi: «Tashqi ko‘rinishi dabdabali bezatilgan, ammo ichki dunyosi juldur kiyingan odamlar ko‘p; boshqalar esa, liboslari eski va yirtiq bo‘lsa-da, ichki dunyosi ulug‘vordir». (F. B. Meyer, Tried, p. 117.)

Odamlar boyliklarni qimmatli deb hisoblaydi; Xudo esa yuvosh va sokin ruh xazinasini bebaho deb biladi.

3:5 Eski Ahddagi dindor ayollar o‘zlarining ichki hayotidagi axloqiy va ma’naviy go‘zallikni takomillashtirish orqali o‘zlariga oro berganlar. Bu go‘zallikning bir jihati — o‘z erlariga ongli ravishda itoat etishdir. Bu muqaddas ayollar Xudoga umid bog‘laganlar. Ularning hayoti Xudoga qaratilgan edi. Ular har ishda Unga ma’qul kelishni istab, U belgilagan tartibni tan olganlar va erlariga bo‘ysunganlar.

3:6 Bu yerda Sorro misol qilib keltirilgan. U Ibrohimga itoat etib, uni “og‘am” deb atagan. Ibtido 18:12 da Sorroning bu so‘zni “ichida” aytganini o‘qiymiz. U Ibrohimga bo‘ysunishini hammaga ko‘z-ko‘z qilib, uni “og‘am” deb shov-shuv ko‘tarmagan. U ich-ichidan Ibrohimni o‘z boshlig‘i deb tan olgan va bu e’tirof uning xatti-harakatlarida namoyon bo‘lgan. Sorrodan o‘rnak oladigan ayollar uning farzandlaridir. Yahudiy ayollari Sorroning naslidan bo‘lgan avlodlardir.

Ammo uning haqiqiy ma’nodagi farzandlari bo‘lish uchun ular uning xulq-atvoriga taqlid qilishlari kerak. Farzandlar o‘z ota-onasiga o‘xshashi lozim.

Ular yaxshilik qilishlari va hech qanday qo‘rquvdan cho‘chimasliklari kerak. Ya’ni, masihiy ayol Xudo tomonidan unga yuklangan itoatkor yordamchi vazifasini bajarishi va hatto imonsiz erining nomaqbul xulq-atvoriga chidashga to‘g‘ri kelsa ham, qo‘rqmasligi lozim. Albatta, bu xulq-atvor zo‘ravonlikka aylanadigan yoki hayotga tahdid soladigan holatlar bundan mustasno.

F. Er xotiniga qanday munosabatda bo‘lishi kerak (3:7)

Endi havoriy erlarga murojaat qilib, ular bajarishi lozim bo‘lgan vazifalarni ko‘rsatib bermoqda. Ular o‘z xotinlariga mehr-muhabbat, muloyimlik va oqillik bilan g‘amxo‘rlik qilishlari kerak. Ular xotinlariga nozikroq jins vakilalari sifatida e’tiborli bo‘lishlari lozim.

Feminizm harakati avj olgan bugungi kunda Muqaddas Kitobning ayollarni nozikroq idishlar deb atashi zamondan orqada qolgandek tuyulishi mumkin. Ammo oddiy ayolning erkakdan jismonan zaifroq ekani isbot talab qilmaydigan haqiqatdir. Shuningdek, umuman olganda, u erkakchalik o‘z hissiyotlarini boshqara olmaydi va ko‘pincha oqilona, mantiqiy fikrlashdan ko‘ra, his-hayajon turtkilariga beriladi. U chuqur ilohiyot masalalarini tahlil qilishda zaifdir. Va umuman olganda, u erkakka qaraganda ko‘proq tobedir.

Biroq ayolning ko‘p jihatdan zaifroq ekani uni erkakdan pastroq degani emas; Muqaddas Kitob hech qachon bunday demaydi. Shuningdek, bu uning ba’zi sohalarda aslida kuchliroq yoki qobiliyatliroq bo‘la olmasligini ham anglatmaydi. Odatda, ayollar Masihga erkaklarga qaraganda ko‘proq sadoqatlidir. Va ular ko‘pincha uzoq davom etadigan og‘riq va og‘ir sharoitlarga sabrliroq bo‘ladilar.

Er o‘z xotinini ham inoyatli hayotning teng huquqli merosxo‘ri deb tan olishi kerak. Bu yerda er-xotinning ikkalasi ham imonli bo‘lgan oila nazarda tutilmoqda. Xotin eridan ba’zi jihatdan zaifroq bo‘lsa-da, u Xudo oldida teng mavqega ega va abadiy hayot in’omidan barobar bahramand bo‘ladi. Shuningdek, u dunyoga yangi hayot keltirishda eriga qaraganda ko‘proq ishtirok etadi.

Oralarida kelishmovchilik bo‘lsa, ibodatlarga to‘siq paydo bo‘ladi. Bigg shunday deydi: «Xafa bo‘lgan xotinning oh-vohlari erining ibodatlariga xalaqit beradi, chunki Xudo ularni eshitadi». (Charles Bigg, A Critical and Exegetical Commentary on the Epistles of St. Peter and St. Jude (ICC), p. 155.) Agar muloqotlariga biror narsa putur yetsa, er-xotinga birga ibodat qilish juda qiyin bo‘ladi. Oiladagi tinchlik va farovonlik uchun er va xotin bir nechta asosiy qoidalarga rioya qilishi muhim:

1. O‘zaro ishonchga asos bo‘lishi uchun mutlaqo halol bo‘lish.

2. Aloqa yo‘lini ochiq tutish, ya’ni doimo muloqotda bo‘lish. Vaziyatni oydinlashtirishga doimiy tayyorlik bo‘lishi kerak. Qozonda bug‘ to‘planib qolsa, portlash muqarrar. Munosabatlarni oydinlashtirish har bir kishining: «Afsus, kechir», – deyishga va, ehtimol, bir necha bor kechirishga tayyorligini anglatadi.

3. Kichik xatolar va o‘ziga xos odatlarga e’tibor bermaslik. Muhabbat ko‘plab gunohlarni yopadi. Agar o‘zingiz mukammallikka erisha olmasangiz, boshqalardan ham uni talab qilmang.

   4. Budjet masalalarida yakdil bo‘lishga harakat qiling. Ortiqcha xarajatlardan, kreditga narsa olishdan va “qo‘shnilardan qolmaslik”ka intilishdan saqlaning.

   5. Sevgi nazoratsiz hissiyotlar emas, balki amr ekanini yodda tuting. Sevgi Korinfliklarga yo‘llangan birinchi maktubning 13-bobida tasvirlanganlarning barchasini o‘z ichiga oladi. Masalan, sevgi muloyimdir; u sizni boshqalar oldida turmush o‘rtog‘ingizni tanqid qilishdan yoki unga qarshi chiqishdan saqlaydi. Sevgi bolalaringiz oldida janjallashishdan tiyadi, chunki bu ularning xavfsizlik tuyg‘usiga putur yetkazishi mumkinligini biladi. Bu va boshqa yuzlab holatlarda sevgi oilada baxt muhitini yaratib, adovat va kelishmovchiliklarni bartaraf etadi.

   G. Birodar birodarlikka qanday munosabatda bo‘lishi kerak (3:8)

   Bu oyatlar, birinchi navbatda, masihiy va uning jamoat bilan munosabatiga taalluqli ekani birlik va birodarlarcha sevgiga da’vatlardan yaqqol ko‘rinib turibdi. Qolgan uchta qat’iy da’vat esa kengroq qo‘llanishi mumkin.

   “Nihoyat” so‘zi Butrus o‘z maktubini yakunlayotganini bildirmaydi. U jamiyatning turli guruhlariga – xizmatkorlar, xotinlar va erlarga murojaat qilgan edi. Endi esa, xulosa o‘rnida, u barchamizga yuzlanmoqda.

   Hammangiz yakdil bo‘ling. Bu masihiylarning barcha narsaga bir xil qarashga ega bo‘lishini anglatmaydi. Bu birlik emas, bir xillik bo‘lar edi. Eng yaxshi qoida mashhur bir iborada keltirilgan: asosiysida – birlik, ikkinchi darajalisida – erkinlik, barchasida – sevgi. Biz bir-birimizga hamdard bo‘lishimiz kerak. Bu so‘zma-so‘z “birgalikda azob chekish” degan ma’noni anglatadi va bu nasihat, ayniqsa, quvg‘inlarga duchor bo‘lganlar uchun zarurdir. Bu maslahat har doim foydalidir, zero hech kim hech qachon azob-uqubatdan ozod emas.

   Birodarsevar bo‘ling. Noma’lum bir muallif shunday yozadi:

   “Taqdir bizdan kimni birodarimiz sifatida ko‘rishni istashimizni so‘ramaydi, bu biz uchun allaqachon hal qilingan; biroq bizga tabiiy moyilliklarimiz va didimizdan qat’i nazar, ularni sevish amr qilingan. Siz bunga e’tiroz bildirib, buning iloji yo‘q, deysiz. Ammo yodda tutingki, haqiqiy sevgi hissiyotlardan boshlanishi shart emas, u irodaga bog‘liqdir; u tuyg‘ular bilan emas, ishlar bilan; hissiyotlar bilan emas, harakatlar bilan; shirin so‘zlar bilan emas, olijanob va fidokorona amallar bilan belgilanadi”.

   Rahmdil bo‘lish – boshqalarning ehtiyojlari va kechinmalariga sezgir qalbga ega bo‘lish demakdir. U vijdonsizlikka qaramay, sovuqqon, toshbag‘ir yoki beadab bo‘lib qolishdan bosh tortadi.

   Tavozu. (NU matnidagi “tavozu” (philophrones) so‘zi o‘rniga “kamtarlik” (tapeinophrones) so‘zini o‘qiymiz. Ikkalasi ham mazmunga mos keladigan go‘zal fazilatlarni anglatadi; ulardan qaysi birini asl nusxa deb hisoblash Yangi Ahd matnini tahlil qilayotgan kishining nuqtayi nazariga bog‘liq). Bu so‘z shunchalik tor ma’noga egaki, uni masihiylik fazilatlaridan biri sifatida o‘rgatish kerak. Aslini olganda, u “boshqalar haqida kamtarona fikrda bo‘lish”, “boshqalarni o‘zidan ustun qo‘yish”, “mehr-muruvvat so‘zlarini aytish va ishlarini qilish” degan ma’nolarni anglatadi.

   Tavozu o‘zidan oldin boshqalarga xizmat qiladi, yordam berish uchun har qanday imkoniyatni qidiradi va ko‘rsatilgan yaxshilik uchun darhol minnatdorlik bildiradi. U hech qachon dag‘al, qo‘pol yoki beadab bo‘lmaydi.

   H. Azob chekuvchi o‘z ta’qibchilariga qanday munosabatda bo‘lishi kerak (3:9 – 4:6)

   3:9 Bu maktub ta’qib va azob-uqubatlar davrida yozilgan. Shu oyatdan boshlab 4:6 gacha masihiy va uning o‘z ta’qibchilariga munosabati haqida so‘z boradi. Imonlilarga haqiqat yo‘lida azob chekish, lekin o‘ch olmaslik qayta-qayta uqtiriladi. Biz yomonlikka yomonlik bilan yoki haqoratga haqorat bilan javob qaytarmasligimiz kerak. Aksincha, bizni xafa qilganlarni duo qilishga va haqoratga yaxshilik bilan javob berishga da’vat etilganmiz. Masihiy sifatida biz boshqalarga yomonlik qilishga emas, yaxshilik qilishga; la’natlashga emas, duo qilishga chaqirilganmiz. O‘shanda Xudo amallarimizni O‘z marhamati bilan mukofotlaydi.

   3:10 10–12-oyatlarda Butrus Zabur 33:13–17 ga ishora qilib, Xudoning marhamatiga yomon ishlar va so‘zlardan tiyilgan hamda solih amallar qilganlar merosxo‘r bo‘lishini tasdiqlaydi. Birinchi oyatning qudrati shundaki, hayotning to‘liqligini sevgan va yaxshi kunlarni ko‘rishni istagan kishi yomon so‘zlardan va makkorlikdan tiyilishi lozim. U haqorat va yolg‘onga xuddi shunday javob qaytarmasligi kerak. Yuhanno (12:25) da hayotni sevish qoralanadi, ammo u yerda o‘z manfaati uchun yashash va hayotning asl maqsadini e’tiborsiz qoldirish nazarda tutilgan. Bu yerda esa Xudoning irodasini bajo keltiradigan hayot haqida gap ketmoqda.

   3:11 Nafaqat yomon so‘zlar, balki yovuz ishlar ham man etilgan. Javob choralari ziddiyatni yanada kuchaytiradi, xolos. O‘zini himoya qilishning dunyoviy vositalaridan foydalanish kamsitilishdir. Mo‘min kishi yovuzlikka yaxshilik bilan javob berishi va haqoratlarga muloyimlik bilan chidab, yarashuv yo‘lini izlashi lozim. Olovni olov bilan o‘chirib bo‘lmaydi.

   «Yovuzlikni yengishning yagona yo‘li – unga o‘z yo‘lida ketishiga imkon berishdir, toki u o‘zi izlayotgan qarshilikka duch kelmasin. Qarshilik yanada kattaroq yovuzlikni tug‘diradi va olovga moy sepadi. Ammo yovuzlik hech qanday e’tirozga duch kelmay, to‘siqlarga emas, faqat sabrli bardoshga to‘qnashganda, uning nishi sug‘urib olinadi va u nihoyat o‘zidan kuchliroq raqibga duch keladi. Albatta, bu faqat qarshilik ko‘rsatishga bo‘lgan zarracha istakdan voz kechilganda, qasos olishdan batamom tiyilishga erishilgandagina sodir bo‘lishi mumkin. Shunda yovuzlik o‘ziga nishon topa olmaydi, boshqa yovuzlikni tug‘dira olmaydi va samarasiz bo‘lib qoladi» («Tanlangan asarlar»).

   3:12 Rabbimiz solih yo‘ldan yuruvchilarga marhamat nazari bilan boqadi. U ularning duolariga diqqat bilan quloq tutadi. Albatta, Rabbiy O‘zining barcha odamlarining duolarini eshitadi. Ammo U Masih yo‘lida azob chekayotgan va yovuzlikka yovuzlik bilan javob qaytarmayotganlarning iltijolariga alohida quloq soladi.

   Rabbiyning yuzi yovuzlik qiluvchilarga qarshidir. Bu, avvalo, Uning xalqini quvg‘in qiluvchilarga taalluqlidir. Biroq bu o‘z raqiblariga jismoniy zo‘ravonlik va jilovlanmagan til bilan javob beradigan mo‘minlarni ham anglatishi mumkin. Yovuzlik – bu yovuzlikdir va Xudo uni qayerda topsa ham – xoh najot topgan inson, xoh halok bo‘layotgan inson bo‘lsin – unga qarshi chiqadi.

   Butrus Zabur 33:17-oyatiga ishora qilib, uning «...ularning xotirasini yer yuzidan yo‘q qilish uchun» degan so‘nggi so‘zlarini keltirmaydi. (Sinodal tarjimada bu so‘zlar qavs ichida berilgan.) Bu tushirib qoldirish bexosdan bo‘lmagan. Biz Xudoning alohida inoyati davrida, ya’ni Rabbimizning marhamatli yilida yashayapmiz. Xudomizning g‘azab kuni hali kelgani yo‘q. Rabbimiz Iso Shohlar Shohi va Hukmdorlar Hukmdori sifatida qaytganida, U yovuzlik qiluvchilarni jazolaydi va ularning xotirasini yer yuzidan o‘chiradi.

   3:13 Butrus o‘z mulohazalarini quyidagi savol bilan davom ettiradi: «Agar sizlar yaxshilikka jon kuydiruvchi bo‘lsangiz, sizlarga kim yomonlik qiladi?» Ko‘zda tutilgan javob: «Hech kim». Shunga qaramay, shahidlar tarixi Xushxabar dushmanlari sadoqatli shogirdlarga yomonlik qilishini isbotlayotgandek tuyuladi.

   Bu ziddiyatning kamida ikkita ehtimolli izohi bor:

   1. Umuman olganda, solihlik yo‘lidan borayotganlarga zarar yetkazib bo‘lmaydi. Qarshilik ko‘rsatmaslik siyosati dushmanni qurolsizlantiradi. Istisnolar bo‘lishi mumkin, lekin odatda, haqiqatga intiluvchi inson aynan o‘zining mukammalligi bilan yovuzlikdan himoyalangan bo‘ladi.

   2. Dushmanning masihiyga qila oladigan eng yomon ishi unga abadiy zarar yetkaza olmaydi. Dushman uning tanasini mayib qilishi mumkin, ammo ruhini shikastlay olmaydi.

   Ikkinchi jahon urushi yillarida o‘n ikki yoshli masihiy bola Yevropadagi bir harakatga qo‘shilishdan bosh tortadi. «Seni o‘ldirishga qudratimiz borligini bilmaysanmi?» – deyishadi unga. «Sizlar bilmaysizlar, – deb javob beradi bola xotirjamlik bilan, – Masih uchun o‘lishga mening qudratim bor!» U o‘ziga hech kim ziyon yetkaza olmasligiga qat’iy ishonardi.

   3:14 Ammo, deylik, masihiy o‘z Najotkoriga bo‘lgan sadoqati uchun ta’qiblardan azob chekishi kerak. Unda nima bo‘ladi? Azob-uqubatning uchta natijasi bor:

   1. Xudo azob-uqubatni O‘zining ulug‘vorligi uchun yo‘naltiradi.

   2. U azob-uqubatdan boshqalarga baraka keltirish uchun foydalanadi.

   3. U O‘z nomi uchun azob chekayotganlarni duo qiladi.

   Odamlardan qo‘rqmang va ularning tahdidlaridan sarosimaga tushmang. Bunday tutum shahidlarga hayotda qanchalik yordam bergan! Polikarpga, agar Masihni la’natlasang, seni qo‘yib yuboramiz, deb va’da berishganida, u shunday degan edi: «Sakson olti yil Masihga xizmat qildim va U menga hech qachon yomonlik qilmadi. O‘z Shohim va Najotkorimni qanday qilib la’natlay olaman?» Gubernator uni yovvoyi hayvonlarga tashlash bilan tahdid qilganida, u shunday javob berdi: «Bu achinarli hayotdan tezroq qutulsam, o‘zim uchun yaxshi bo‘ladi». Nihoyat, hokim uni tiriklayin yoqish bilan qo‘rqitdi. Polikarp dedi: «Men tez yonib bitadigan olovdan qo‘rqmayman; sizlar abadiy yonadigan olovni bilmaysizlar».

   3:15 14-oyatning so‘nggi qismida va bu oyatda Butrus Ishayo 8:12–13-oyatlariga ishora qiladi, u yerda shunday deyilgan: «...u qo‘rqadigan narsadan qo‘rqmanglar va dahshatga tushmanglar. Sarvari Koinot Rabbimizni muqaddas deb bilinglar, U sizning qo‘rquvingiz va U sizning dahshatingiz bo‘lsin!» Kimdir shunday degan: «Biz insondan qattiq qo‘rqqanimiz uchun Xudodan unchalik qo‘rqmaymiz».

   Ishayo payg‘ambar qo‘rquv va ehtiromga loyiq bo‘lgan Sarvari Koinot haqida gapirmoqda. Butrus ushbu parchaga ishora qilib, Muqaddas Ruh ilhomi bilan Rabbimiz Xudoni qalblarimizda muqaddas bilishga o‘rgatadi. (NU matnida “Rabbimiz Xudo” o‘rniga “Masihni Rabbimiz deb bilinglar” deyilgan. Bundan Yangi Ahddagi Masih — Eski Ahddagi Yahova-Savaof (Sarvari Koinot), degan taxminni ilgari surish mumkin.)

   Rabbimizni e’zozlash – Uni hayotimizning Hukmdoriga aylantirish demakdir. Barcha ishlarimiz va so‘zlarimiz Uning irodasiga, istagiga mos kelishi va Uni ulug‘lashi kerak. Masihning hukmronligi hayotimizning har bir jabhasini – mol-mulkimizni, mashg‘ulotlarimizni, kitoblarimizni, oilaviy hayotimizni, bo‘sh vaqtimizni qamrab olishi lozim, hech narsa bundan mustasno bo‘lmasligi kerak.

   Siz ishongan umidning sababini so‘ragan har bir kishiga yuvoshlik va ehtirom bilan javob berishga doimo tayyor turing. Bu so‘zlar, avvalo, imoni uchun quvg‘inlarga uchrayotgan masihiylarga tegishlidir. Rabbimiz Masihning ular bilan birga ekanini anglash ularga muqaddas jasorat bag‘ishlashi va o‘zlarining ezgu e’tiqodlari haqida shohidlik berishga ilhomlantirishi kerak.

   Bu oyat kundalik hayotga ham tegishlidir. Odamlar bizga ko‘pincha shunday savollar berishadiki, bu orqali ularga Rabbimiz haqida shohidlik berish uchun tabiiy ravishda eshik ochiladi. Biz Rabbimizning biz uchun qilgan buyuk ishlarini aytib berishga tayyor turishimiz lozim. Ammo har qanday holatda ham yuvoshlik va ehtirom bilan shohidlik berish kerak. Najotkorimiz va Rabbimiz haqida gapirganimizda, qo‘pollik, achchiqlik yoki beadablikka zarracha ham yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi.

   3:16 Imonlining vijdoni pok bo‘lishi lozim. Jinoyatda aybsiz ekanini bilgan holda, u quvg‘unlarga sherdek jasorat bilan bardosh bera oladi. Agar vijdoni bulg‘angan bo‘lsa, aybdorlik hissi uni qiynaydi va u dushmanga qarshilik ko‘rsata olmaydi. Imonlining hayoti benuqson bo‘lsa-da, Xushxabar dushmanlari baribir uni ayblab, unga qarshi yolg‘on guvohlik berishadi. Lekin ish sudga oshib, ayblovlar yolg‘on ekani fosh bo‘lgach, tuhmatchilar sharmanda bo‘ladi.

   3:17 Agar masihiy azob chekadigan bo‘lsa – Xudo bunga ba’zan O‘z irodasi bilan yo‘l qo‘yadi – bu ezgu ishlar uchun bo‘lsin. Ammo u o‘z jinoyatlari tufayli azob-uqubatga duchor bo‘lsa, bunda hech qanday sharaf yo‘q.

   3:18 3-bobning qolgan oyatlarida Masih solih ishlari uchun azob chekkan Zotning yorqin namunasi sifatida ko‘rsatilgan va bizga U uchun azob-uqubat shon-shuhratga olib boruvchi yo‘l bo‘lganini eslatadi.

   Uning azob-uqubatlarining oltita xususiyatiga e’tibor bering. (1) Ular kafforat edi, ya’ni imon keltirgan gunohkorlarni gunoh jazosidan ozod qildi. (2) Ular barcha zamonlar uchun kuchga ega edi. U hamma uchun bir marta o‘lib, gunoh muammosini hal qildi. Kafforat ishi yakunlandi. (3) Ular o‘rinbosarlik edi. Solih Zot nosolihlar uchun o‘ldi. “Egamiz barchamizning gunohlarimizni Uning zimmasiga yukladi” (Ishayo 53:6). (4) Ular yarashtiruvchi edi. Uning o‘limi orqali biz Xudoga yaqinlasha olamiz. Begonalashuvga sabab bo‘lgan gunoh bartaraf etildi. (5) Ular azobli edi. Uning o‘limi qatl natijasi edi. (6) Nihoyat, Uning azob-uqubatlari tirilish bilan o‘z cho‘qqisiga chiqdi. U uchinchi kuni o‘likdan tirildi. “Ruhda esa tiriltirildi” iborasi Uning tirilishi Muqaddas Ruhning qudrati bilan amalga oshganini anglatadi.

   3:19 19–20-oyatlar Yangi Ahdning eng chalkash va qiziqarli matnlaridan biridir. Ular bir tomondan arosat, ikkinchi tomondan esa umumiy najot kabi g‘ayriilohiy ta’limotlarga sabab bo‘lgan. Biroq, injilchi masihiylar orasida odatda ikkita talqin qabul qilingan.

   Birinchisiga ko‘ra, Masih O‘z o‘limi va tirilishi orasidagi davrda ruhda do‘zaxga tushib, xochdagi buyuk jasoratining g‘alabasini e’lon qilgan. Bu nuqtai nazardagi masihiylar orasida zindondagi ruhlar imonlilar, imonsizlar yoki har ikkalasi bo‘lgani haqida yakdil fikr yo‘q. Ammo ular Rabbimiz Iso bu ruhlarga Xushxabarni va’z qilmaganiga qo‘shiladilar.

   Aks holda, bundan ikkinchi imkoniyat haqidagi ta’limot kelib chiqqan bo‘lardi, bu esa Muqaddas Kitobning hech bir yerida tasdiqlanmagan. Bu fikr tarafdorlari ko‘pincha bu parchani Efesliklarga 4:9 bilan bog‘lashadi, u yerda Rabbimizning “yerning tuban joylariga” tushgani tasvirlangan. Ular bu so‘zlarni Uning tanasiz holatda do‘zaxga tushib, Qolgofadagi g‘alabasini e’lon qilganining yana bir dalili sifatida keltiradilar.

   Ular, shuningdek, havoriylarning Imon ramzidagi: “do‘zaxga tushdi”, degan so‘zlariga ham ishora qiladilar.

   Ikkinchi talqin bu so‘zlarni Butrus tasvirlagan Nuh payg‘ambar davridagi voqealarga bog‘laydi. To‘fondan oldin Nuh orqali aynan Masihning ruhi imonsiz avlodga va’z qilgan. O‘sha paytda ular tanasiz ruhlar emas, balki Nuhning ogohlantirishlarini rad etgan va shu sababli to‘fonda halok bo‘lgan tirik erkak va ayollar edi. Endi esa ular do‘zax zindonidagi ruhlardir.

   Ikkinchi nuqtai nazar matn mazmuniga ko‘proq mos keladi va shuning uchun kamroq qiyinchilik tug‘diradi. Keling, ushbu oyatni jumla-bajumla o‘rganib chiqaylik.

   U o‘sha Ruh orqali zindondagi ruhlarga ham borib, va’z qilgan. Bu yerda “o‘sha” nisbiy olmoshi 18-oyat oxiridagi Ruhga tegishli ekanligi aniq. Bu Muqaddas Ruh nazarda tutilayotganini tushunamiz. Mazkur maktubning 1-bob 11-oyatida Masihning Ruhi, ya’ni Muqaddas Ruh, Eski Ahd payg‘ambarlari orqali so‘zlagani tasvirlangan.

   Ibtido kitobida (6:3) esa Xudo O‘z Ruhi, ya’ni to‘fondan oldin yashagan odamlarning gunohkorligi tufayli sabri tugab borayotgan Muqaddas Ruh haqida gapiradi.

   U tushib, va’z qildi. Yuqorida aytib o‘tilganidek, va’z qilgan aslida Masih bo‘lsa-da, U buni Nuh orqali qilgan. “Butrusning ikkinchi maktubi” 2:5 da Nuh solihlik voizi deb atalgan.

   Bu yerda Masihning va’zini tasvirlash uchun ayni shu o‘zakka ega so‘z qo‘llanilgan.

   Zindondagi ruhlarga. Nuh va’z qilgan paytda, bu odamlar yaqinlashib kelayotgan to‘fon haqidagi ogohlantirishni va kemada najot topish va’dasini eshitgan tirik erkaklar va ayollar edi. Ular bu xabarni rad etib, to‘fonda halok bo‘lishdi. Endi ular jismsiz ruhlar bo‘lib, oxirgi hukmni kutib zindonda azob chekishmoqda.

   Shunday qilib, bu oyatni batafsilroq quyidagicha bayon qilish mumkin: “U (Masih) o‘sha (Muqaddas) Ruh orqali borib, zindondagi (do‘zaxdagi) ruhlarga (Nuh vositasida) va’z qildi”.

   Ammo Nuh davrida yashagan odamlarni zindondagi ruhlar deb hisoblashga qanday haqqimiz bor? Javobni keyingi oyatdan topamiz.

   3:20 Bu yerda zindondagi ruhlarning kim ekanligi aniq aytilgan. Ular kim edi? Bir zamonlar itoatsiz bo‘lganlar. Ular qachon itoatsizlik qilishgan? Nuh davrida, kema qurilayotgan vaqtda Xudoning uzoq sabri ularni kutayotgan paytda. Yakuniy natija qanday bo‘ldi? Faqat sanoqli kishilar, ya’ni sakkiz jon suvdan qutqarildi.

   Shu o‘rinda to‘xtab, ta’qiblar fonida yozilgan ushbu maktubning asosiy g‘oyasini eslash ayni muddaodir.

   Butrus maktub yo‘llagan masihiylar o‘z hayotlari va guvohliklari uchun quvg‘in qilinayotgan edi. Ehtimol, ular o‘zlariga shunday savol berishgandir: agar masihiy e’tiqodi to‘g‘ri bo‘lsa, nega ular hukmronlik qilish o‘rniga azob chekishlari kerak? Agar masihiylik haqiqiy e’tiqod bo‘lsa, nega masihiylar bunchalik ozchilik?

   Birinchi savolga javoban Butrus Rabbimiz Isoga ishora qiladi. Masih solihlik uchun to o‘limgacha azob chekdi.

   Ammo Xudo Uni o‘liklardan tiriltirib, osmonda ulug‘ladi (22-oyatga qarang). Shon-shuhratga eltuvchi yo‘l azob-uqubatlar vodiysidan o‘tadi.

   So‘ngra Butrus Nuhga murojaat qiladi. Bu fidoiy voiz bir yuz yigirma yil mobaynida Xudo dunyoni suv bilan yo‘q qilmoqchi ekanidan ogohlantirdi. Bunga javoban esa nafrat va rad etishga duchor bo‘ldi. Ammo Xudo Nuhni va uning oilasini to‘fondan qutqarib, uni oqladi.

   Shunda “Agar biz haq bo‘lsak, nega bunchalik ozchilikmiz?” degan savol tug‘iladi. Butrus javob beradi: “Bir vaqtlar butun dunyoda faqat sakkiz kishi haq bo‘lgan, qolganlarning hammasi esa nohaq edi!” Odatda, jahon tarixida ko‘pchilik haq bo‘lavermaydi. Haqiqiy imonlilar odatda ozchilikni tashkil etadi, shuning uchun najot topganlarning soni kamligidan imonimiz susaymasligi kerak. Nuh davrida atigi sakkiz nafar imonli bor edi; bugun esa ular millionlab.

   20-oyatning oxirida sanoqlilar, ya’ni sakkiz jon suvdan qutqarilganini o‘qiymiz. Bu yerda suv hukm vazifasini o‘tagan va Xudo ularni bu hukmdan omon olib o‘tgan.

   Ushbu bayonotni va keyingi oyatni to‘g‘ri tushunish uchun kema va to‘fonning ramziy ma’nosini anglashimiz kerak. Kema Rabbimiz Iso Masihni timsolidir.

   To‘fon suvlari Xudoning hukmini anglatadi. Kema najotning yagona yo‘li edi. To‘fon boshlanganda, faqat kema ichidagilar omon qolishdi; undan tashqarida bo‘lganlarning barchasi halok bo‘ldi. Xuddi shunday, Masih najotning yagona yo‘lidir; Masihda bo‘lganlar Xudoning O‘zi kafolatlagan to‘liq xavfsizlikdadirlar. Kemadan tashqarida qolganlarning ahvoli bundan-da ayanchliroq bo‘lishi mumkin emas edi.

   Suv najot vositasi bo‘lib xizmat qilmadi, chunki suvda bo‘lganlarning hammasi cho‘kib ketdi. Panohgoh kema edi.

   Kema hukm suvlari uzra suzib borardi; u bo‘ronning butun zarbasini o‘ziga qabul qildi. Kema ichiga bir tomchi ham suv kirmadi. Shu singari, Masih bizning gunohlarimiz uchun Xudo hukmining qahr-g‘azabiga dosh berdi. Unda bo‘lganlar hech qanday hukmga duchor bo‘lmaydilar (Yuhanno 5:24).

   Suv kemaning ostida edi, uning ustidan quyilardi va uni har tomondan o‘rab olgandi. Ammo kema o‘zining imonli yo‘lovchilarini suvdan olib o‘tib, yangilangan ijodiyot bag‘ridagi xotirjamlikka yetkazdi. Xaloskorga ishonganlar ham o‘lim va halokat dengizidan eson-omon o‘tib, tirilish va yangi hayot sohiliga yetib boradilar.

   3:21 Xuddi shu ramzga binoan, hozir bizni ham suvga cho‘mdirilish... qutqaradi. Yana bir bor mushkul va bahsli hududga kelib qoldik! Bu oyat suvga cho‘mdirish orqali qayta tug‘ilish haqida ta’lim beruvchilar bilan suvga cho‘mdirishning qutqaruvchi kuchini inkor etuvchilar o‘rtasidagi kurash maydonidir.

   SUVGA CHO‘MDIRISH

   Keling, avvaliga suvga cho‘mdirish nimani anglatishi mumkinligini, so‘ng esa nimani anglatmasligini ko‘rib chiqaylik.

   Darhaqiqat, bizni qutqaradigan suvga cho‘mdirilish bor, ammo bu bizning suvga cho‘mdirilishimiz emas, balki qariyb ikki ming yil avval Golgofada yuz bergan suvga cho‘mdirilishdir.

   Masihning o‘limi bir suvga cho‘mdirilish edi. U hukm suvlariga cho‘mdirildi. U: “Men bir suvga cho‘mdirilishdan o‘tishim kerak; bu bajo kelmaguncha qanday ezilmoqdaman!” (Luqo 12:50) deganida, aynan shuni nazarda tutgan edi.

   Sano aytuvchi bu suvga cho‘mdirilishni shunday tasvirlagan: “Sening sharsharalaring sadosidan jarlik jarlikni chaqirar; Sening butun suvlaring va to‘lqinlaring mening ustimdan o‘tdi” (Zabur 41:8). Masih O‘z o‘limida Xudoning g‘azab suvlari va to‘lqinlariga cho‘mdirildi va aynan shu suvga cho‘mdirilish bizning najotimiz uchun asos bo‘ladi.

   Biroq biz Uning o‘limini o‘zimiz uchun qabul qilishimiz kerak. Nuh va uning oilasi qutulish uchun kemaga kirishi kerak bo‘lganidek, biz ham yagona Najotkorimiz Rabbimizga tayanmog‘imiz lozim. Faqat shundagina biz Uning o‘limida, dafn etilishida va tirilishida U bilan birlashamiz. O‘shanda, eng to‘g‘ri ma’noda, biz U bilan birga xochga mixlangan (Galatiyaliklarga 2:20), U bilan birga dafn etilgan (Rimliklarga 6:4) va U bilan birga yangilangan hayotga tirilgan bo‘lamiz (Rimliklarga 6:4).

   Bularning barchasi imonlining suvga cho‘mdirilishida ifodalanadi. Bu marosim – ma’naviy hayotda yuz bergan narsaning tashqi ramzidir; biz Masihning o‘limiga cho‘mdirilganmiz. Suvga sho‘ng‘ish orqali biz U bilan birga dafn etilganimizni tan olamiz. Suvdan chiqish bilan esa U bilan birga tirilganimizni va yangilangan hayotda yurishni istashimizni ko‘rsatamiz.

   Najotimizning timsoli – bu suvga cho‘mdirilish bo‘lib, u Masihning xochda o‘limga cho‘mdirilganini va bizning suvga cho‘mdirilish marosimi orqali Uning o‘limiga sherik bo‘lganimizni anglatadi.

   Oyat suvga cho‘mdirilish marosimi orqali najot topamiz, degan ma’noni anglatishi mumkin emas, chunki:

   1. Bu Rabbimiz Isoni emas, balki suvni Najotkorga aylantirgan bo‘lardi. Holbuki, U: “Yo‘l... Menman” degan (Yuhanno 14:6).

   2. Bu Masih bekorga o‘lgan, degan ma’noni anglatar edi. Agar odamlar suv orqali najot topa olsa, unda nega Rabbimiz Iso o‘lishi kerak edi?

   3. Bunday najot hayotda o‘z tasdig‘ini topmasdi. Suvga cho‘mdirilganlarning ko‘pchiligi keyingi hayotlari bilan hech qachon yuqoridan tug‘ilmaganliklarini isbotlaganlar.

   Shuningdek, bu oyat biz imon va suvga cho‘mdirilish orqali najot topamiz, degan ma’noni bildirmaydi.

   1. Bunday talqin Najotkorning xochdagi ishi yetarli bo‘lmaganini anglatgan bo‘lardi. U “Bajarildi!” deb xitob qilganida, bu tushunchaga ko‘ra, Uning so‘zlari haqiqatga to‘g‘ri kelmasdi, chunki U amalga oshirgan najot ishiga yana suvga cho‘mdirilishni ham qo‘shish kerak bo‘lardi.

   2. Agar najot suvga cho‘mdirilishsiz imkonsiz bo‘lsa, u holda Rabbimizning O‘zi hech kimni suvga cho‘mdirmagani g‘alati. Yuhanno (4:1–2) Iso O‘z izdoshlarini suvga cho‘mdirmaganini; ularni shogirdlari cho‘mdirganini ta’kidlaydi.

   3. Havoriy Pavlus korinfliklardan juda ozchiligini suvga cho‘mdirgani uchun Xudoga shukrona aytgan (1 Korinfliklarga 1:14–16). Agar suvga cho‘mdirish najot uchun shu qadar muhim bo‘lsa, Xushxabarchining bunday shukronasi g‘alati tuyulgan bo‘lardi! Pavlusning ba’zilarni suvga cho‘mdirgani uning imonlilarga suvga cho‘mdirilishni o‘rgatganini ko‘rsatadi; ammo uning sanoqlilarni cho‘mdirgani havoriy suvga cho‘mdirilishni najotning zaruriy sharti deb hisoblamaganini bildiradi.

   4. Xochdagi tavba qilgan qaroqchi suvga cho‘mdirilmagan, lekin u Masih bilan birga jannatda bo‘lishiga ishonch olgan (Luqo 23:43).

   5. Kesariyada najot topgan majusiylar imon keltirganlarida Muqaddas Ruhni qabul qilishgan (Havoriylar 10:44), bu esa ularning Masihga tegishli ekanliklarining isboti edi (Rimliklarga 8:9). Ular Muqaddas Ruhni qabul qilganlaridan so‘ng, ya’ni allaqachon najot topganlaridan keyin suvga cho‘mdirilganlar (47–48-oyatlar).

   Suvga cho‘mdirilish ularning najoti uchun zarur bo‘lmagan. Ular avval najot topib, keyin suvga cho‘mdirilganlar.

   6. Yangi Ahdda suvga cho‘mdirish har doim ma’naviy tug‘ilish bilan emas, balki o‘lim bilan bog‘liqdir.

7. Yangi Ahdda najotga faqat imon orqali erishish mumkinligini o‘rgatadigan 150 ga yaqin o‘rin bor. Najot uchun suvga cho‘mdirilish zarur deb uqtiradigandek tuyulgan ikki yoki uchta oyatni ularga qarshi qo‘yib bo‘lmaydi.

   Shu bois, 21-oyatdagi “suvga cho‘mish… qutqaradi” degan so‘zlar bizning oddiy suvga cho‘mishimizni emas, balki Masihning o‘limga cho‘mishini va Uning o‘limida bizning U bilan bir ekanligimizni anglatadi.

   Bu tanadagi nopoklikdan yuvinish emas. Butrusning o‘quvchilari bo‘lgan yahudiy-nasroniylarga tanish bo‘lgan Eski Ahdning marosimiy xizmati faqat sirtqi tomondan tozalagan. U ruhoniylarga yoki odamlarga gunoh borasida pok vijdon bera olmagan.

   Butrus aytayotgan suvga cho‘mish jismoniy yoki hatto marosimiy poklanish emas. Suv tanadagi kirni haqiqatan ham yuvib tashlaydi, lekin u Xudo huzurida pok vijdon bera olmaydi. Faqat Masihning o‘limi, dafn etilishi va tirilishida U bilan shaxsan birlashishgina bunga qodir.

   Lekin Xudoga pok vijdonni va’da qilish. Muqarrar savol tug‘iladi: “Xudo oldida qanday qilib oqlanishim mumkin? Uning huzurida qanday qilib pok vijdonli bo‘lishim mumkin?” Javob Butrus aytgan suvga cho‘mishda, ya’ni Masihning Golgofada o‘limga cho‘mishida va Uning ishini shaxsan qabul qilishda mujassam. Masih O‘z o‘limi bilan gunoh masalasini biryo‘la va uzil-kesil hal qilgan.

   Iso Masihning tirilishi orqali qutqaradi. Xudoning rozi ekanini qanday bilsam bo‘ladi? Men buni bilaman, chunki U Masihni o‘liklardan tiriltirdi. Pok vijdon Iso Masihning tirilishi bilan uzviy bog‘liqdir; ular birga bor yoki yo‘q bo‘ladi. Tirilish menga Xudo O‘z O‘g‘lining to‘lov qurbonligidan to‘la mamnun ekanini aytadi.

Agar Masih tirilmaganida, biz gunohlarimiz bilan haqiqatan ham hisob-kitob qilinganiga hech qachon ishonch hosil qila olmas edik. U boshqa har qanday inson kabi o‘lib ketgan bo‘lardi.

Ammo tirilgan Masih — gunohlarimiz uchun Xudoning talablari to‘liq qondirilganining mutlaq kafolatidir.

Gimn muallifi Jeyms G. Dek shunday degan:
“Vijdonimiz so‘nmas tinchlikka to‘ldi: bu — yuqorida, taxtda o‘tirgan Qo‘zichoqdir.”

Demak, suvga cho‘mish — Xudoga pok vijdon va’dasi bo‘lib, Iso Masihning tirilishi orqali najot beradi. Mening pok vijdonga bo‘lgan yagona haqqim Rabbimiz Iso Masihning o‘limi, dafn qilinishi va tirilishiga asoslangan. Bu yerda tartib quyidagicha:

1. Golgotada Masih men uchun o‘limga “cho‘mildi”.

2. Uni Rabbim va Najotkorim deb qabul qilib, imon orqali Uning o‘limi, dafn qilinishi va tirilishiga ruhiy jihatdan birlashaman.

3. Uning tirilganini bilgan holda, pok vijdon haqidagi iltimosimga javob olaman.

4. Suvga cho‘mish orqali ichki ruhiy ozodligimni tashqi ravishda guvohlik qilaman.

3:22 U osmonga ko‘tarilib, Xudoning o‘ng tomonida o‘tiribdi, va farishtalar, hokimiyatlar hamda kuchlar Unga bo‘ysundirilgandir. Rabbimiz Iso Masih nafaqat o‘liklardan tirildi, balki bir vaqtlar tushib kelgan osmonga yana ko‘tarildi. Bugun U u yerda ko‘rinmas, ushlab bo‘lmaydigan ruh sifatida emas, balki ulug‘langan tana bilan tirik Inson sifatida mavjud. Bu tanada Golgotada yetkazilgan yaralar abadiy muhrlanib qolgan — Ularning har biri bizga bo‘lgan muhabbatining so‘zsiz va abadiy belgisidir.

Rabbimiz Xudoning o‘ng tomonida o‘tiradi, ya’ni U quyidagi mavqeni egallaydi:

Hokimiyat o‘rni: o‘ng qo‘l chap qo‘ldan kuchliroq bo‘lgani kabi, u hokimiyat ramzidir (Matto 26:64).

Sharaf o‘rni: “Uni Xudo O‘zining o‘ng qo‘li bilan yuksaltirdi...” (Havoriylar 2:33; 5:31).

Osoyishtalik o‘rni: Unga topshirilgan ishni tugatib, Masih “ulug‘vorlik Taxtining o‘ng tomoniga o‘tirdi” (Ibroniylar 1:3; shuningdek 8:1; 10:12). Bu osoyishtalik charchoqdan emas, balki bajarilgan vazifadan mamnunlik va quvonchdan kelib chiqadi.

Shafoatchi o‘rni: Pavlus aytadiki, Masih Xudoning o‘ng tomonida turib, biz uchun shafoat qiladi (Rimliklarga 8:34).

Ulug‘lanish o‘rni: “Uni O‘zining o‘ng tomoniga, samolarda, har qanday boshqaruv, hokimiyat, kuch va hukmronlikdan, shuningdek bu zamonda ham, kelajakda ham tilga olinadigan har qanday nomdan yuqori qilib o‘tqazdi” (Efesliklarga 1:20–21).

Hukmronlik o‘rni: Ibroniylar 1:13 da Xudo Ota O‘g‘liga shunday deydi: “Men Sening dushmanlaringni oyoqlaring ostiga qo‘ygunimcha, o‘ng tomonimda o‘tir.” Bu hukmronlik 1 Butrus 3:22 da ham ta’kidlanadi: “...U Xudoning o‘ng tomonidadir va farishtalar, hokimiyatlar hamda kuchlar Unga bo‘ysundirilgandir.”

Farishtalar, hokimiyatlar va kuchlar — samoviy mavjudotlarning barcha darajalarini anglatadi. Ularning barchasi osmonga ko‘tarilgan va ulug‘langan Masihga xizmat qiluvchilardir.

Rabbimiz yaxshilik qilgani uchun azob chekdi. Odamlar Uni inkor etdilar — U Nuh orqali guvohlik bergan paytda ham, va Yer yuziga Inson O‘g‘li sifatida kelganida ham. U Golgotada o‘limning qorong‘i suvlari ichiga “cho‘mildi”. Ammo Xudo Uni o‘liklardan tiriltirdi va O‘zining o‘ng tomoniga o‘tqazib, ulug‘ladi. Xudoning abadiy rejasida azob-uqubat shon-sharafdan oldin kelishi kerak edi.

Bu — Butrusning dastlabki o‘quvchilari uchun ham, biz uchun ham muhim saboqdir. Yaxshilik qilganimiz uchun qarshilik va hatto ta’qiblarga uchraganimizda tushkunlikka tushmasligimiz kerak, chunki yer yuzidagi hayoti davomida Najotkorimizdan ko‘ra yaxshiroq munosabatga loyiq emasmiz. Bizni taskin beradigan narsa — agar U bilan birga azob cheksak, U bilan birga ulug‘lanamiz (Rimliklarga 8:17). Bundan tashqari, hozirgi azoblar bizni kutayotgan ulug‘vorlik bilan taqqoslab bo‘lmaydi (Rimliklarga 8:18). Hozirgi qiyinchiliklar yengil va vaqtinchalikdir; ammo kelajakdagi shon-sharaf abadiy va beqiyosdir (2 Korinfliklarga 4:17).